Maamulka Puntland ayaa soo saaray amar ku wajahan goobaha hoyga sida hoteellada, apartment-yada iyo guest house-yada, kaas oo lagu sheegay in lamaanayaasha doonaya inay hal qol wada degaan laga doonayo inay haystaan shahaadada nikaaxa ama guurka ee ay bixiso Wasaaradda Caddaaladda Puntland.
Tallaabadan ayaa dhalisay dood ku saabsan sida loo wajahayo adeegyada hoyga, doorka hay’adaha dowladda ee diiwaangelinta guurka iyo ilaalinta xeerarka bulshada, iyadoo la eegayo xuquuqda muwaadiniinta iyo sida amarka loo dhaqan-gelinayo.
Sida lagu sheegay amarka, goobaha bixiya adeegyada hoyga waxaa laga doonayaa inay hubiyaan xaaladda sharci ee lamaanaha ka hor inta aan loo oggolaan inay wada degaan hal qol.
Haddii lamaane ay sheegtaan inay is qabaan, waxaa laga doonayaa inay soo bandhigaan caddeyn rasmi ah oo guur, gaar ahaan shahaadada ay bixiso Wasaaradda Caddaaladda Puntland.
Tani waxay ka dhigan tahay in maamulka goobaha hoyga loo xil saarayo inay hubiyaan dukumentiyada dadka adeegga ka dalbanaya, taas oo kordhinaysa mas’uuliyadda hoteellada iyo goobaha kale ee hoyga.
Ujeeddada tallaabadan ayaa la xiriirta in la xoojiyo nidaamka diiwaangelinta guurka iyo ilaalinta xeerarka bulshada iyo kuwa maamulka.
Diiwaangelinta guurka waxay sidoo kale muhiim u tahay arrimo badan oo sharci ah, sida xaqiijinta xiriirka labada qof, xuquuqda carruurta, dhaxalka iyo arrimaha kale ee qoyska.
Haddii guurku leeyahay dokumenti rasmi ah, waxaa fududaan kara in hay’adaha dowladda ay xaqiijiyaan xiriirka sharci ee labada qof marka ay soo baxaan khilaafaad ama arrimo la xiriira xuquuqda qoyska.
Amarkan haddii si buuxda loo dhaqan-geliyo, wuxuu beddeli karaa habka ay hoteellada iyo apartment-yadu u maareeyaan macaamiishooda.
Maamulka hoteelka ayaa laga filan karaa inuu weydiiyo lamaanaha dukumentiga guurka ka hor inta uusan siin qol ay wada degayaan.
Arrintan waxay sidoo kale keeneysaa su’aalo la xiriira habka loo xaqiijinayo dukumentiyada, cidda masuuliyadda qaadaysa haddii shahaadadu been-abuur noqoto iyo sida loo ilaalinayo xogta gaarka ah ee dadka.
Tallaabada Puntland waxay sidoo kale dhalin kartaa dood ku saabsan xuquuqda gaarka ah iyo awoodda dowladda ee nidaaminta goobaha hoyga.
Dhinaca taageeraya amarka waxay ku doodi karaan in dowladda ay xaq u leedahay inay dejiso xeerar lagu ilaalinayo nidaamka guurka iyo dhaqanka bulshada.
Dhinaca kale, dadka dhaliila waxay is weydiin karaan sida amarka loo dhaqan-gelinayo, waxa dhacaya haddii qof uu leeyahay guur aan weli si rasmi ah loo diiwaangelin iyo sida loo hubinayo in muwaadiniinta aan si aan sharci ahayn loogu takri-falin.
Sidaas darteed, fulinta amarka waxay u baahan tahay hannaan cad oo qeexaya xuquuqda iyo waajibaadka labada dhinac.
Hoteellada iyo goobaha hoyga ayaa qayb muhiim ah ka ah ganacsiga Puntland, gaar ahaan magaalooyinka waaweyn sida Garoowe, Boosaaso iyo Gaalkacyo.
Ganacsatada ayaa laga yaabaa inay u baahdaan inay wax ka beddelaan nidaamyada ay ku diiwaangeliyaan macaamiisha, ayna shaqaalahooda siiyaan tilmaamo ku saabsan sida loo hubiyo shahaadooyinka guurka.
Waxaa sidoo kale muhiim ah in maamulka Puntland uu ganacsatada siiyo tilmaamo cad oo ku saabsan sida loo dhaqan-gelinayo amarka, si aanay u dhicin isfaham-darro ama muran u dhexeeya shaqaalaha hoteellada iyo macaamiisha.
Amarka ayaa la filayaa inuu sii kiciyo doodda ku saabsan xiriirka ka dhexeeya diinta, dhaqanka, sharciga iyo maamulka casriga ah.
Bulshada Soomaaliyeed guud ahaan waxay muhiimad weyn siisaa guurka iyo qoyska, waxaana shahaadada guurku leedahay muhiimad sharci oo la xiriirta xaqiijinta xiriirka qoyska.
marka xeerar noocan ah lagu dabaqo goobaha ganacsiga, waxaa muhiim ah in si cad loo qeexo nidaamka iyo sababta looga baahan yahay dukumentiga, si dadka iyo ganacsatadu u fahmaan waajibaadkooda.
Haddii Puntland ay si joogto ah u dhaqan-geliso nidaamka shahaadooyinka guurka, waxaa suuragal ah in ay sare u kacdo tirada guurka si rasmi ah loo diiwaangeliyo.
Taasi waxay dowladda u sahlaysaa inay hesho xog rasmi ah oo ku saabsan qoysaska iyo guurka, halka dadka is qaba ay heli karaan caddeyn sharci oo ay adeegsan karaan marka ay u baahdaan.
Ugu dambeeyn , waxaa muhiim ah in nidaamka diiwaangelintu noqdo mid fudud, la heli karo, qarsoodi ah oo aan dadka ku keenin kharash ama caqabado aan loo baahnayn.