Saudi Arabia, Turkiga iyo Pakistan ayaa saxiixay heshiis difaaca saddex-geesood ah oo taariikhi ah magaalada Jeddah, taasoo calaamad u ah tallaabo muhiim ah oo loo qaaday dhinaca iskaashiga milateri ee qoto dheer ee saddexda awoodood ee gobolka iyadoo ay sii kordhayaan xiisadaha Bariga Dhexe iyo walwalka sii kordhaya ee amniga badda ee Khaliijka iyo Badda Cas.
Heshiiskan ayaa si rasmi ah loo xaqiijiyey Jimcaha, 7-da Agoosto, 2026, intii lagu jiray shir sare oo isku keenay Amiirka Saudi Arabia iyo Ra’iisul Wasaare Mohammed bin Salman, Madaxweynaha Turkiga Recep Tayyip Erdogan, iyo Ra’iisul Wasaare Pakistan Shehbaz Sharif. Madaxweyne Erdogan ayaa soo gaaray Saudi Arabia booqasho shaqo oo hal maalin ah, halka Ra’iisul Wasaare Sharif iyo taliyaha ciidamada Pakistan, Jen. Asim Munir, ay yimaadeen hal maalin kahor booqasho rasmi ah oo saddex maalmood socota.
Heshiiska, oo bilihii la soo dhaafay laga hadlayay, ayaa la dedejiyey sababo la xiriira dhacdooyinka gobolka dhawaan, oo ay ku jiraan dagaalka u dhexeeya Mareykanka iyo Iiraan, kaasoo kordhiyey welwelka ammaanka ee guud ahaan Gacanka iyo carqaladeeyey maraakiibta dhex maraysa Marinka Hormuz iyo Badda Cas. Ilo ku dhow militariga Sacuudiga ayaa u sheegay AFP in “heshiiska muddo dheer laga hadlayay, laakiin waxyaabihii ugu dambeeyey ee gobolka ayaa dedejiyey.”
Iskaashi Istiraatijiyadeed oo Saameyn Balaadhan Leh.
Heshiiska difaaca saddex-geesoodka ah wuxuu ku dhisan yahay Heshiis Istiraatijiyadeed oo Difaaca Wadajirka ah oo horey u jiray oo u dhexeeyay Sacuudi Carabiya iyo Pakistan bishii Sebtembar 2025, kaasoo kuwii midna lagu weeraro loo arki doono weerar lagu qaaday labadaba. Heshiiska cusub wuxuu ballaarinayaa qaab-dhismeedkan si uu ugu daro Turkiga, isagoo abuuraya qaab-dhismeed nidaamsan oo iskaashi difaac mustaqbalka, xoojinaya isku-duwidda siyaasadeed iyo milateri, iyo hagaajinaya dadaallada amniga guud ee gobolka.
Heshiisku wuxuu isku daraa awoodda dhaqaale iyo saamaynta diblomaasiyadeed ee Sacuudi Carabiya, xoogga militariga iyo goobta istiraatiijiga ah ee Turkiga, iyo xaaladda Pakistan oo ah dalka keliya ee Muslimka ah ee hubka nukliyeerka leh, taasoo laga yaabo inay dib u qaabeyso dheelitirka gobolka ee ka hortagga xagjirnimada isla markaana noqoto miisaan culus oo ka dhan ah Iiraan.
Pakistan waxay si firfircoon uga qaybqaadatay dadaallada.
diblomaasiyadeed ee lagu dhex-dhexaadinayo dhammaadka dagaalka Maraykanka iyo Iiraan, halka Turkiga uu door muuqda ka qaatay wada-hadallada lagu doonayo in lagu gaaro hakinta dagaalka ee Gaasa. Wasaaradda Arrimaha Dibadda ee Pakistan ayaa xustay in muhimadda shir-sare ay “ka baxsan tahay dhibaatada hadda jirta iyo tixgelinta muddo-gaaban.”
Sacuudi Carabiya waxay Magacawday Taliyaha Iskaashiga Difaaca Badda ee Caalamiga ah
War xiriir la leh, Wasaaradda Gaashaandhigga Sacuudi Carabiya ayaa Khamiista, 6-ga Agoosto, 2026, ku dhawaaqday magacaabista Rear Admiral Abdullah bin Salem Al-Shehri inuu noqdo taliyaha Iskaashiga Difaaca Badda ee Caalamiga ah, oo ah isbahaysi cusub oo lagu sheegay inuu ujeedkiisu yahay ilaalinta xorriyadda maraakiibta iyo sugidda wadooyinka badda ee muhiimka ah.
Isbahaysiga, oo ka kooban Sacuudi Carabiya, Turkiga, Pakistan, Soomaaliya, Masar, Urdun, Kuwait, Baareen, Qadar, Jabuuti, Bangladesh, Yemen, iyo Comoros, waxaa loogu talagalay in lagu xoojiyo ammaanka badda, lagu ilaaliyo wadooyinka ganacsi ee caalamiga ah, lana daryeelo silsiladaha sahayda ee caalamiga. Taliyaha sare ee bada Al-Shehri ayaa kormeeraya hawlgallada iskaashiga difaaca badda, isku dubarida qorsheynta dowladaha xubnaha ka ah iyo isbahaysiyo kale oo badeed, isla markaana maamulaya hawlaha wadajirka ah sida ku cad dastuurka isbahaysiga.
Ballanta ayaa timid iyadoo xiritaanka Marinka Hormuz uu ka dhigay dhoofinta shidaalka Kuwait inay istaagto, taasoo muujinaysa muhiimadda ay amniga badda u leedahay dhaqaalaha gobolka. Waxaa la filayaa in isbahaysigu ballaadhiyo, iyadoo dalal dheeraad ah la filayo inay dhamaystiraan saxiixa bayaanka wadajirka ah islamarkaana ku biiraan xubnaha aasaasiga ah.
Doorka Soomaaliya ee Iskaashiga Badda.
Soomaaliya, oo ah xubin aasaasiga ah oo ka tirsan iskaashiga badda, waxay leedahay muhiimad istiraatiiji ah sababtoo ah xeebteeda dheer ee ku teedsan Badweynta Hindiya iyo goobteeda ku taalla gelitaanka Gacanka Cadmeed, oo ah meel muhiim u ah maraakiibta. Dalka sidoo kale wuxuu ahaa xubin aasaasi ah oo ka tirsan Iskaashiga Ciidamada Islaamiga ah ee Ka-hortagga Argagixisada ee uu hogaamiyo Sacuudiga (IMCTC), taasoo muujineysa ka-qaybgalka Soomaaliya ee dadaallada caalamiga ah ee ka hortagga argagixisada.
Soomaaliya sidoo kale waxay wadahadallo la gashay Sacuudi Carabiya iyo Masar ku saabsan qorshe amni saddex geesood ah oo diiradda saaraya ammaanka Badda Cas iyo ballaarinta iskaashiga milatari. Dowladda Federaalka ayaa aqoonsatay wadahadallada socda ee ku saabsan qorshahan, kaas oo ujeedkiisu yahay in la xoojiyo iskaashiga ammaanka badda iyo ilaalinta biyaha Soomaaliya.
Wasiirka Gaashaandhigga Soomaaliya ee mudo xilieedkiisa dhamaaday Axmed Macallin Fiqi ayaa booqday xarunta Isbahaysiga Ciidamada Islaamiga ah ee La Dagaalanka Argagixisada ee Riyadh horaantii sanadkan, isagoo xoojinaya sida uu dalku uga go’antahay dadaallada gobolka iyo kuwa caalamiga ah ee lagula dagaalamo xagjirnimada rabshadaha leh.
In kasta oo heshiiska difaaca saddex-geesoodka ah iyo ballaarinta isbahaysiga badda ay matalaan horumarro muhiim ah oo ku saabsan wada-shaqaynta amniga gobolka, waxtarka isbahaysiyadan waxay ku xirnaan doontaa sida loo fuliyo iyo diyaarinta dowladaha xubnaha ka ah inay isku dubaridaan oo ay wadaagaan kheyraadka.
Diiradda heshiisku saarayo ka hortagga saameynta Iiraan iyo sugidda marinada badda waxay ka tarjumaysaa walaacyada amni ee degdegga ah ee saxiixayaasha, laakiin sidoo kale waxay khatar gelin kartaa kala qaybsanaanta gobolka iyo kicin kara tallaabo ka soo horjeedka xoogagga kuwa tartamaya.
Doorka Pakistan oo ah wadan hub nukleear wata ayaa ku daraya lakab kale oo cakiran isbahaysiga, iyadoo suurtogal ah inay soo jiidatodalku waxay si qoto dheer ugu lug yeelaneysaa arrimaha ammaanka ee Bariga Dhexe kuwaas oo adkeyn kara xiriirka ay la leedahay awoodaha kale ee gobolka iyo kuwa caalamka.
Soomaaliya, ka qaybgalka isbahaysiyadan wuxuu siinayaa fursado iskaashi amni iyo wada hadal diblomaasiyadeed, laakiin sidoo kale wuxuu khatar gelinayaa inay ku milanto tartamada ballaaran ee gobolka.