Dowladda Somaliland ayaa walaac ka muujisay doorka sii kordhaya ee dowladda Turkiga ku leedahay Soomaaliya, gaar ahaan dhinacyada milatariga, amniga iyo dhaqaalaha, iyadoo arrintan ay ka mid noqotay qodobadii lagu falanqeeyay shir caalami ah oo dhawaan ka dhacay magaalada Sydney ee dalka Australia.
Safiirka Somaliland u fadhiya Israa’iil, Dr. Maxamed Xaaji, ayaa hadalkan ka jeediyay shirka The Jerusalem Post Australia Summit, halkaas oo uu kaga hadlay xaaladda siyaasadeed iyo amni ee Geeska Afrika, xiriirka Somaliland iyo Israa’iil, iyo loollanka ay dalalka gobolka iyo kuwa caalamku ugu jiraan saameynta Badda Cas iyo Gacanka Cadmeed.
Safiirka ayaa si gaar ah u xusay joogitaanka sii kordhaya ee Turkiga ee Soomaaliya, isaga oo tilmaamay in Ankara ay maalgelin xooggan ku sameysay tababarka iyo qalabeynta ciidamada ammaanka Soomaaliya.
Maxamed Xaaji ayaa sidoo kale sheegay in Somaliland aysan doonayn iska horimaad dhex mara Turkiga iyo Israa’iil, isaga oo ka digay in xiisad dheeraad ah oo dhex marta labada dal ay sii adkeyn karto xaaladda amni ee gobolka.
Sannadkii 2017-kii ayuu Turkigu magaalada Muqdisho ka furay xarunta ugu weyn ee tababarka milatari ee uu dibadda ku leeyahay, halkaas oo lagu tababaro ciidamada Soomaaliyeed.
Sidoo kale, sannadkii 2024 ayay Soomaaliya iyo Turkiga kala saxiixdeen heshiis iskaashi difaac iyo dhaqaale oo muddo 10 sano ah soconaya, kaas oo diiradda saaraya xoojinta ciidamada badda Soomaaliya, tababarka, qalabeynta ciidamada iyo ilaalinta xeebaha dalka.
Turkiga ayaa sidoo kale ku lug yeeshay sahminta shidaalka iyo gaaska dabiiciga ah ee xeebaha Soomaaliya, taas oo sii ballaarisay danihiisa dhaqaale iyo istaraatiijiyadeed ee dalka.
Arrimahan ayaa Turkiga ka dhigay mid ka mid ah dalalka ugu saameynta badan ee taageera dowladda Soomaaliya, gaar ahaan dhinacyada amniga iyo difaaca.
Maxay Somaliland uga walaacsan tahay xiriirka Turkiga iyo Muqdisho?
Walaaca Somaliland ayaa la xiriira xiriirka dhow ee Turkiga iyo dowladda Federaalka Soomaaliya, iyadoo Hargeysa ay muddo dheer raadineysay taageero diblomaasiyadeed iyo mid amni oo ay ka hesho dalalka caalamka.
Mas’uuliyiin Somaliland ah ayaa hore u muujiyay walaac ku saabsan awoodda milatari ee Soomaaliya iyo taageerada ay ka hesho Turkiga.
Warbixin ay daabacday wargeyska Jerusalem Post bishii Oktoobar 2026 ayaa soo xigatay Maxamed Cismaan Fadal, oo ah la-taliye sare oo arrimaha dibadda u qaabilsan madaxtooyada Somaliland, kaas oo sheegay in Somaliland ay doonayso inay Israa’iil kala shaqeyso helitaanka qalab difaaca cirka ah, isaga oo sabab uga dhigay awoodaha milatari ee Turkiga iyo iskaashiga Ankara iyo Muqdisho.
Hase yeeshee, sheegashooyinka ku saabsan in Turkigu khatar toos ah ku yahay Somaliland weli ma jiraan caddeymo madax-bannaan oo xaqiijinaya. Dowladda Federaalka Soomaaliya sidoo kale ma shaacin qorshe militari oo ay Somaliland ku weerarayso.
Israa’iil oo Somaliland u noqon karta saaxiib istaraatiiji ah
Xiriirka Somaliland iyo Israa’iil ayaa muddooyinkii dambe yeeshay weji cusub, gaar ahaan kadib markii Israa’iil ay aqoonsatay Somaliland bishii Diseembar 2025, taas oo dhalisay isbeddel diblomaasiyadeed oo weyn oo gobolka ka dhacay.
Labada dhinac ayaa tan iyo xilligaas ballaariyay xiriirkooda, iyagoo ka wada hadlay iskaashiga ganacsiga, maalgashiga, amniga iyo difaaca.
Bishii Nofeembar 2026, safiirkii ugu horreeyay ee Israa’iil u qaabilsanaa Somaliland, Michael Lotem, ayaa waraaqihiisa aqoonsiga u gudbiyay Madaxweyne Cabdiraxmaan Maxamed Cabdillaahi Cirro, munaasabad ka dhacday Hargeysa.
Tallaabadaasi waxay muujisay in xiriirka labada dhinac uu ka gudbay marxaladihii hore ee wadahadallada una gudbay xiriir diblomaasiyadeed oo rasmi ah.
Somaliland oo ka digtay iska horimaad dhex mara Turkiga iyo Israa’iil
Qodobka kale ee muhiimka ah ee uu safiirka Somaliland ka hadlay ayaa ahaa khatarta ka dhalan karta iska horimaad siyaasadeed ama milatari oo dhex mara Turkiga iyo Israa’iil.
Labada dal ayaa siyaabo kala duwan ugu lug leh arrimaha Bariga Dhexe iyo gobolka Geeska Afrika, waxaana Somaliland ay ku taallaa meel istaraatiiji ah oo u dhow marin-biyoodka Badda Cas iyo Gacanka Cadmeed.
Maxamed Xaaji ayaa sheegay in Somaliland aysan doonayn iska horimaad dhex mara labada dowladood, taas beddelkeedana ay danaynayso iskaashi ay la yeelato dalal kala duwan oo ay ka mid yihiin Israa’iil, Imaaraadka Carabta, Itoobiya, Mareykanka iyo Hindiya.
Wuxuu sidoo kale xusay in amni darrada ka jirta Badda Cas iyo Gacanka Cadmeed ay si toos ah u saamayn karto ganacsiga iyo dhaqaalaha Somaliland.
Berbera oo qayb ka ah loollanka istaraatiijiyadeed ee gobolka
Dekedda Berbera ayaa ka mid ah meelaha Somaliland ay doonayso inay ka dhigto xarun muhiim u ah ganacsiga iyo isku xirka Afrika, Bariga Dhexe iyo dalalka Aasiya.
Safiirka Somaliland ayaa shirka Sydney ku sheegay in dekedda Berbera ay mustaqbalka noqon karto marin ganacsi oo isku xira Israa’iil, Itoobiya, dalalka Khaliijka iyo suuqyada kale ee caalamka.
Dekedda ayaa sannadihii dambe horumar ballaaran ka sameysay kaabayaasha ganacsiga, kadib maalgashiga shirkadda DP World ee laga leeyahay Dubai.
Sidoo kale, waddada isku xirta Berbera iyo Itoobiya ayaa kordhinaysa muhiimadda dekedda, maadaama Itoobiya ay tahay dal aan lahayn xeeb, isla markaana u baahan marinno kale oo ganacsi.
Horumarka dekedda iyo iskaashiga dhinaca amniga badda ayaa noqon kara arrimo Somaliland u adeegsato dadaalkeeda ku aaddan helitaanka saaxiibo iyo maalgashadayaal caalami ah.
Hadallada safiirka Somaliland waxay muujinayaan in Hargeysa ay si dhow ula socoto xiriirka milatari iyo dhaqaale ee u dhexeeya Ankara iyo Muqdisho, isla markaana ay danaynayso inay xoojiso xiriirka ay la leedahay dalal kale oo ay u aragto inay ka caawin karaan amniga iyo horumarka dhaqaale.
Dhanka kale, Turkiga ayaa Soomaaliya ku leh dano milatari, dhaqaale iyo istaraatiiji ah oo muddo dheer soo kobcayay, taas oo ka dhigan in xiriirka labada dal uu leeyahay muhiimad ka baxsan iskaashi caadi ah.
Waxaa weli taagan su’aasha ah sida ay Somaliland u maareyn doonto xiriirka ay la leedahay Israa’iil, iyadoo Turkigu yahay saaxiibka muhiimka ah ee dowladda Federaalka Soomaaliya.

