Cabsi iyo wal wal ayaa soo wajahday dadka reer Mandheera kadib markii rasaas habow ah, gantaalo iyo hub toos ah ay ku dhaceen dhulka Kenya, kuwaas oo halis galiyay naf iyo maalba.
Senetarka Mandera Ali Roba ayaa walaac ka muujiyay weerarada sii kordhaya.
Magaalada Mandheera waxay si joogto ah ugu jirtaa khataro kaga imaanaya dagaallada aan dhamaadka lahayn ee Soomaaliya. Rasaasta habowsan, gantaallada & hubka nool ayaa ku dhacaya ciidda Kenya, waxay halis gelinayaan naf iyo burbur hanti,” Roba ayaa ku yiri boggiisa bulshada.
Waxa uu ka xumaaday in todobaadyadii la soo dhaafay ay dadka reer Mandheera la kulmeen dhacdooyin badan oo isugu jira rasaas habow ah, hub nool iyo gantaallo ay ka soo qaadeen dagaalladii ka dhacay xuduudka Soomaaliya.
“Kuwani maaha shilal ee waxay si toos ah u daadiyeen colaadaha aan dhammaanayn,” Roba ayaa yidhi.
Isaga oo sii hadlaya ayuu yiri: “Qoysasku waxay ku nool yihiin cabsi, carruurtu kuma ciyaari karaan bannaanka, ganacsiyadu goor hore ayay xidhaan, dhammaan xaafaduhu waxay ku dhiirradaan xabbadda ama qaraxa xiga, tani maaha qaab ay ku noolaadaan muwaadiniinta Kenya.”
Dadka deegaanka ayaa ka codsaday dowladda Kenya in ay soo fara geliso dowladda Federaalka Soomaaliya iyo maamulka Jubaland si ay u joojiyaan dagaalada, maadaama dagaalada ay ka soo talaabeen xadka Kenya, ayna xad gudub ku tahay madax banaanida Kenya.
“Waa cadahay waajibka ka saaran Kenya, waa in ay ilaaliso nafta iyo hantida Mandera, wax kasta oo ay doonto ha ahaatee, aamusnaanta ma ahan wax la kala dooran karo, tallaabo waa soo daahday, Dowladeena waa in ay si deg deg ah uga digtaa Muqdisho iyo Jubba land in ay taasi tahay wax aan la aqbali karin, waa in nafta dadkeena la ilaaliyo, loona baahan yahay in si deg deg ah wax looga qabto.” Ayuu ku daray Roba.
Shacabka ku dhaqan Doollo iyo Bulla Xaawo ee gobolka Gedo ayaa sidoo kale habeeno la’aan ku hoyday cabsi soo wajahday, iyadoo ay sii kordhayaan xiisadaha colaadeed iyo hanjabaadaha colaadeed ee ka dhashay khilaafaadyo siyaasadeed iyo kuwo ciidan oo weli ka taagan gobolka.
Cabsida ayaa sii xoogeysatay ka dib markii ay soo baxeen warar sheegaya in dadkii deganaa magaalada Mandheera ee dariska la ah Kenya ay isaga carareen guryahoodii, iyagoo noqday barakacayaal gudaha dalkooda ku sugan. Qaar badan oo ka mid ah waxay magangelyo u noqdeen asxaabtooda iyo qoyskooda, magaalada iyagoo ka baqaya weeraro ka soo tallaaba xuduudka oo uga yimaada ciidamada Itoobiya ama maliishiyaadka xulafada ah.
Xudunta xiisadda taagan ayaa ah loolanka awoodeed ee ka socda gudaha dalka oo lagu tilmaamo “dagaalkii saddex-geesoodka ahaa” ee ay ku lug lahaayeen dowladda federaalka Soomaaliya, maamulka Jubaland iyo ciidamada gobolka. Magaalada Bulla Xaawo oo ah goob istaraatiiji ah oo ku taalla isgoysyada Soomaaliya, Kenya iyo Itoobiya, ayaa waxaa dhawaan la wareegay ciidamada dowladda Soomaaliya, taasoo sare u sii qaadaysa xiisadda gobolka oo markii horeba kacsanayd.
Talaabo geesinimo leh, Madaxweyne ku xigeenka Jubaland ayaa amar saddex maalmood ah u diray horjoogaha maleeshiyada awoodda badan ee Cabdirashiid Janan inuu baneeyo Bulla Xaawo. Si kastaba ha ahaatee, odayaasha deegaanka ayaa soo farageliyay, waxayna ka wada xaajoodeen in muddo kordhin ku meel gaar ah loo sameeyo, iyadoo Janan iyo ciidamadiisa ay ku sii sugnaan karaan magaalada illaa salaaddii Jimcaha ee la soo dhaafay kaddib. Hadal diidmo ah, ayaa la sheegay in xubnaha beeshu ay yiraahdeen: ” Salaadda Jimcaha ka dib, waxaan idinla dagaalami doonnaa waddaniyiin ahaan.”
Shidaal mala awaal ah
Dhanka kale, Dowladda Federaalka Soomaaliya ayaa ku eedeysay Kenya in ay taageero dhanka Lojistikada ah siiso Maamulka Jubaland, taasi oo sii xumeyneysa xiriirka diblomaasiyadeed ee labada dal.
Arrintu waxay noqotay mid aad looga naxo Jimcihii la soo dhaafay, markii la sheegay in diyaarad Helicopter ah oo ay leeyihiin Ciidamada Itoobiya lagu arkay goob lagu tiriyo in uu fadhiisimo u yahay Cabdirashiid Janan. Joogitaanka diyaaradda helicopter-ka ayaa sii hurisay wararka la isla dhexmarayo ee ku saabsan ku lug lahaanshaha shisheeye iyo taageerada dagaalka socda.
Maadaama wakhtiga kama dambaysta ahi uu si rasmi ah u dhacayo, qaar badan oo ka mid ah gobolka ayaa u hanqal taagaya waxa soo socda. Dadka deegaanka ayaa ku baaqaya in si deg deg ah ay u soo farageliyaan hay’adaha caalamiga ah iyo kuwa caalamiga ah si looga hortago sii kororka rabshadaha iyo in la sugo ammaanka dadka rayidka ah ee ay rasaastu ku dhacdo.
Mandera waa magaalo ku dhow xadka ay wadaagaan Soomaaliya iyo Itoobiya.
Magaaladan ayaa ah magaalo xudun u ah ganacsiga isaga kala goosha Soomaaliya iyo Itoobiya, iyadoo suuq aad u mashquul badan uu yahay mid soo jiidanaya ganacsatada gobolka oo dhan.
Mandheera sidoo kale waa marin muhiim ah oo ay maraan badeecadaha iyo dadka isaga kala goosha Kenya iyo dalalka deriska ah.
Magaalada ayaa sanadihii ugu dambeeyay soo wajahday caqabado dhanka ammaanka ah, taas oo ay ugu wacan tahay in ay u dhowdahay goobaha ay colaaduhu ka jiraan ee Soomaaliya.