Warar iyo xog laga helayo gudaha Hay’adda Nabad-Sugidda iyo Sirdoonka Qaranka (NISA) ayaa sheegaya in la xiray laba sarkaal oo ka tirsan waaxda maamulka iyo maaliyadda hay’adda, kuwaas oo lagu eedeeyay in ay ku lug lahaayeen lunsasho dhaqaale lagu qiyaasay 2.5 milyan oo dollar.
Saraakiisha la sheegay in la xiray ayaa lagu tilmaamay inay yihiin shaqaale ka tirsan waaxda dhaqaalaha, iyadoo xogaha la helayo ay sheegayaan in midkood uu ahaa qasnaji halka kan kalena uu ahaa xisaabiye.
Sida wararka hordhaca ah ay tilmaamayaan, labada sarkaal ayaa wajahaya baaritaan lagu ogaanayo sida lacagta loo maamulay, halka ay ku dambeysay iyo cid kasta oo kale oo laga yaabo inay ku lug lahayd.
Kiiskan ayaa dhaliyay su’aalo la xiriira sida loo maareeyo dhaqaalaha hay’adaha dowladda iyo heerka isla-xisaabtanka ee ka dhex jira xafiisyada maamulka iyo maaliyadda.
Qaar ka mid ah dadka dabagala arrimaha maamulka iyo maaliyadda dowladda ayaa qaba in haddii lacag gaareysa malaayiin dollar la lunsaday, baaritaanku uusan ku ekaan karin oo keliya shaqaalaha gacanta ku haya lacagta, balse ay muhiim tahay in la eego dhammaan silsiladda maamulka iyo ansixinta dhaqaalaha.
Waxaa sidoo kale jira sheegashooyin ku saabsan in Agaasimaha Maamulka iyo Maaliyadda NISA, Cabdishakuur Furje, uu wax ka ogaa ama uu ku lug lahaa arrinta. Hase yeeshee, eedeymahan ma haystaan xaqiijin madax-bannaan, mana cadda in masuulkaasi uu wajahayo baaritaan rasmi ah ama in hay’adaha ay khusayso ay ka soo saareen wax war ah.
Mursal Caydaruus, oo lagu tilmaamay aqoonyahan ku takhasusay maamulka iyo maareynta dhaqaalaha, ayaa su’aal geliyay in laba shaqaale oo keliya ay awoodi karaan inay kaligood leexsadaan lacag gaareysa 2.5 milyan oo dollar.
“Waxaa muuqata in tuhun musuqmaasuq jiro, lacagna xaday. Balse waxaa adag in la rumaysto in laba shaqaale oo heer hoose ah ay keligood leexsadeen dhaqaale intaas le’eg,” ayuu yiri.
Wuxuu sheegay in haddii shaqaale heer hoose ah lagu tuhmo lunsashada lacag aad u badan, ay muhiim tahay in la baaro nidaamka maaliyadeed ee ay ku shaqeynayeen iyo masuuliyiintii ka sarreysay.
Aragtidan waxay xoojinaysaa baahida loo qabo in baaritaanka lagu saleeyo silsiladda masuuliyadda, halkii lagu ekaan lahaa shaqaalaha sida tooska ah u maamulayay lacagta.
Haddii eedeymaha la xiriira 2.5 milyan oo dollar ay sax noqdaan, baaritaan dhammeystiran wuxuu u baahan yahay in la hubiyo dhammaan dukumentiyada maaliyadeed ee la xiriira lacagtaasi.
Haddii baaritaanka lagu ogaado in lacagtu martay heerar kala duwan oo maamul, saxiix iyo oggolaansho ah, waxaa muhiim noqon karta in la baaro qof kasta oo door ku lahaa nidaamkaas, iyadoo aan loo eegin xilka uu hayo.
Haddii, dhanka kale, baaritaanku caddeeyo in labada sarkaal ay si madax-bannaan u sameeyeen falka, iyaguna waa inay wajahaan masuuliyadda ku habboon sharciga.
Mid ka mid ah saraakiisha sare ee Xafiiska Hanti-dhowrka Guud ee Qaranka ayaa lagu soo xigtay in haddii musuqmaasuq dhacay, baaritaanka lagu saleeyo silsiladda masuuliyadda maamulka iyo maaliyadda.
Aragtidan waxay muhiimad gaar ah siinaysaa in baaritaanka aan lagu koobinin qofka gacanta ku hayay lacagta oo keliya, balse la raaco raadka lacagta iyo nidaamka oggolaanshaha.