Majaladda caalamiga ah ee Foreign Policy ayaa soo bandhigtay dood ku saabsan sababta ay dowladda Maraykanku u tixgelin karto aqoonsiga Somaliland, iyadoo si gaar ah loo eegayo danaha istiraatiijiga ah ee Washington ee Geeska Afrika, Badda Cas iyo Gacanka Cadmeed.
Qormada oo uu qoray Steven A. Cook, oo ah qoraa ka tirsan Foreign Policy isla markaana khabiir ka ah arrimaha Bariga Dhexe iyo Afrika, ayaa si toos ah ugu doodaysa in Maraykanku leeyahay dano amni iyo istiraatiiji ah oo ka dhigi kara Somaliland lamaane muhiim ah. Qormadu waxay ku soo beegantay xilli Somaliland ay kordhisay dadaalladeeda diblomaasiyadeed ee ku aaddan Washington.
Sida uu qoraagu sheegay, Somaliland waxay leedahay waxyaabo Washington danayn karto, gaar ahaan goobta ay kaga taallo Gacanka Cadmeed, dekedda Berbera iyo u dhowaanshaha marin-biyoodka Bab al-Mandab, oo isku xira Badda Cas iyo Gacanka Cadmeed.
Qodobka ugu weyn ee doodda Foreign Policy ayaa ah juqraafi ahaan meesha Somaliland ku taallo.
Somaliland waxay ku taallaa xeebta koonfureed ee Gacanka Cadmeed, meel u dhow Yemen iyo marin-biyoodka Bab al-Mandab. Goobtan ayaa muhiim u ah ganacsiga caalamiga ah, maadaama maraakiibta isaga kala goosha Badda Cas iyo Badweynta Hindiya ay isticmaalaan marinno ku dhow halkaas.
Qoraaga Foreign Policy wuxuu si gaar ah u tilmaamayaa dekedda Berbera iyo garoonka diyaaradaha ee ku dhow, isagoo ku doodaya in isku darka deked, garoon diyaaradeed iyo juqraafi istiraatiiji ah uu Somaliland siinayo qiime gaar ah marka laga hadlayo amniga gobolka.
Arrintan ayaa sii muhiim noqotay iyadoo weerarrada Xuutiyiinta ee Yemen iyo khataraha ka dhanka ah maraakiibta ganacsiga ay Badda Cas iyo Gacanka Cadmeed ka dhigeen meel si gaar ah indhaha loogu hayo.
Foreign Policy waxay ku doodaysaa in Somaliland ay Washington siin karto meel ku habboon oo laga sii xoojiyo la socodka xaaladda Yemen, ilaalinta isu-socodka maraakiibta iyo la tacaalidda khataraha ay kooxaha xiriirka la leh Iran ku leeyihiin gobolka.
Qormadu waxay sheegaysaa in Somaliland ay si cad u doonayso inay Washington ka dhigato lamaane istiraatiiji ah.
Mas’uuliyiinta Somaliland ayaa muddooyinkii dambe muujiyay inay diyaar u yihiin iskaashi dhinacyada amniga, ganacsiga, maalgashiga iyo macdanta, halka ay sidoo kale doonayaan in xiriirka Maraykanka uu noqdo mid ka ballaaran iskaashi militari oo keliya.
Foreign Policy waxay sheegaysaa in Somaliland ay sidoo kale danaynayso inay ku biirto heshiisyada Abraham Accords, iyadoo xiriir dhow la leh Israa’iil iyo Imaaraadka Carabta, halka Itoobiya ay iyaduna ka mid tahay dalalka ay Somaliland danaynayso inay xiriirkeeda sii xoojiso.
Aragtida qoraaga ayaa ah in arrimahan oo dhan ay Washington siinayaan fursad ay ku hesho lamaane cusub oo ku yaalla meel muhiim u ah danaha Maraykanka ee Bariga Dhexe iyo Afrika.
Waxaa lagu xusay in Somaliland ay leedahay hay’ado siyaasadeed oo shaqeeya iyo doorashooyin ay xisbiyada siyaasadeed ugu tartamaan awoodda.
Doorashadii madaxtinimada ee November 2024 waxaa ku guuleystay Cabdiraxmaan Maxamed Cabdillaahi “Cirro”, waxaana xukunka si nabad ah loogu wareejiyay mucaaradka.
Foreign Policy waxay arrintan u aragtaa mid ka mid ah waxyaabaha Somaliland kaga duwan tahay qaar badan oo ka mid ah dalalka ku yaalla gobolka, maadaama wareejinta awoodda siyaasadeed ay ku dhacday si nabad ah.
Hase yeeshee, qoraagu wuxuu sidoo kale qirayaa in Somaliland aysan ka madhnayn dhibaatooyin.
Waxaa la xusay eedeymo la xiriira xaddidaadda qaar ka mid ah xorriyadaha iyo khilaafaadka ka jira qaybo ka mid ah bariga Somaliland, halkaas oo ay jiraan kooxo iyo beelo xiriir dhow la doonaya Muqdisho.
Qormadu waxay ka digaysaa in khilaafaadkaas ay haddii aan si siyaasadeed loo xallin ay sababi karaan isku dhacyo beeleed iyo amni darro.
Mid ka mid ah sababaha ugu waaweyn ee Foreign Policy u aragto Somaliland inay Washington muhiim u noqon karto waa xaaladda ka taagan Badda Cas iyo Yemen.
Xuutiyiinta Yemen, oo xiriir dhow la leh Iran, ayaa muddooyinkii dambe weerarro ka fuliyay ama khatar geliyay maraakiibta ganacsiga ee maraya Badda Cas.
Tani waxay Maraykanka iyo xulafadiisa ku khasabtay inay si weyn diiradda u saaraan amniga marin-biyoodka iyo ilaalinta xorriyadda maraakiibta.
Qormada Foreign Policy waxay sheegaysaa in Somaliland ay leedahay meel juqraafiyeed oo Washington u sahlaysa inay si dhow ula socoto khataraha ka imanaya Yemen.
Berbera, oo ah deked biyo-dheer ah oo la casriyeynayo, iyo garoonka diyaaradaha ee ku dhow ayaa qoraagu u arkaa kaabayaal siin kara Maraykanka fursado dheeraad ah oo amni iyo hawlgal.
Foreign Policy waxay xustay in Somaliland ay rabto inay ku biirto Abraham Accords, taas oo xiriirka Somaliland iyo Washington siin karta dhinac kale oo istiraatiiji ah.
Qormadu waxay Somaliland ku eegaysaa iyadoo qayb ka ah isbeddellada cusub ee ka socda Bariga Dhexe iyo Geeska Afrika, halkaas oo xiriirrada Israa’iil, Imaaraadka, Itoobiya iyo dalal kale ay si isa soo taraysa isugu xirmayaan.
Tani waxay Somaliland siin kartaa fursad ay ku dhisto xiriirro cusub, balse sidoo kale waxay keeni kartaa in ay noqoto meel ay isku soo dhowaadaan ama isku dhacaan dano kala duwan oo gobolka ka jira.
Inkasta oo Foreign Policy ay soo bandhigtay faa’iidooyinka ay aqoonsiga Somaliland u yeelan karo Maraykanka, haddana qoraagu wuxuu qirayaa inay jiri doonaan caqabado diblomaasiyadeed.
Turkiga, Masar iyo Sacuudiga ayaa ka mid ah dalalka xiriirka dhow la leh Maraykanka ee si adag uga soo horjeeda tallaabo kasta oo dhaawacaysa midnimada iyo wadajirka dhuleed ee Soomaaliya.
Dalalkan waxay leeyihiin dano waaweyn oo siyaasadeed, dhaqaale iyo amni oo ay ku leeyihiin Soomaaliya iyo Geeska Afrika.
Sidaa darteed, haddii Washington ay Somaliland aqoonsato, waxaa suuragal ah in tallaabadaasi ay dhaliso walaac ama cadaadis diblomaasiyadeed oo ka yimaada qaar ka mid ah xulafada Maraykanka.
Si kastaba ha ahaatee, qoraaga Foreign Policy wuxuu ku doodayaa in danaha Maraykanka aysan ku xirnaan karin oo keliya waxa xulafada gobolka ay rabaan.
Wuxuu tusaale ahaan tilmaamayaa arrimaha Iran, Xuutiyiinta, Ciidanka Ilaalada Kacaanka Iran iyo xorriyadda maraakiibta, isagoo ku doodaya in arrimahaas ay Washington u noqon karaan kuwo ka culus diidmada ay muujiyaan qaar ka mid ah xulafadeeda.
Arrinta ugu xasaasisan ayaa ah sida aqoonsiga Somaliland u saameyn karo xiriirka Maraykanka iyo Soomaaliya.
Dowladda Federaalka Soomaaliya waxay muddo dheer ku adkaysanaysay in Somaliland ay qayb ka tahay dhulka Soomaaliya, ayna tahay in la dhowro midnimada iyo wadajirka dhuleed ee dalka.
Haddii Maraykanku qaado tallaabo aqoonsi ah, waxaa dhici karta in Muqdisho ay si adag uga hortagto, taasina ay saamayn ku yeelato xiriirka labada dal.
Arrintan ayaa gaar ahaan muhiim u ah Washington sababtoo ah Maraykanku wuxuu Soomaaliya kala leeyahay iskaashi dhinaca amniga iyo la-dagaallanka Al-Shabaab.
Sidaas darteed, aqoonsiga Somaliland ma noqon doono oo keliya go’aan ku saabsan Somaliland, balse wuxuu saameyn ku yeelan karaa siyaasadda Maraykanka ee Soomaaliya iyo Geeska Afrika oo dhan.
Qormada Foreign Policy waxay sidoo kale xustay aragti muhiim ah oo ka dhex jirta Somaliland.
Qaar ka mid ah dadka Somaliland waxay ka digayaan in xiriirka Maraykanka lagu soo koobo oo keliya saldhigyo militari.
Waxay doorbidayaan xiriir ballaaran oo ku dhisan ganacsi, maalgashi, horumar, macdan, iskaashi siyaasadeed iyo amni.
Aragtidan ayaa muujinaysa in Somaliland aysan doonayn oo keliya inay Washington siiso meel ay hawlgallo militari ka fuliso, balse ay doonayso xiriir istiraatiiji ah oo labada dhinacba faa’iido u leh.
Foreign Policy waxay aragtidan u aragtaa mid macquul ah, inkastoo ay qormadu xustay in awoodda Washington ee dhisidda xiriir ballaaran ay xilligan xaddidan tahay.
Geeska Afrika ayaa noqday goob ay isku dhex galaan dano badan oo ka imanaya Bariga Dhexe, Afrika iyo quwadaha caalamka.
Shiinaha wuxuu saldhig militari ku leeyahay Jabuuti, halka Maraykanka iyo dalal kale oo reer Galbeed ah ay iyaguna leeyihiin joogitaan militari iyo amni.
Turkiga wuxuu xiriir ballaaran la leeyahay Soomaaliya, Imaaraadka Carabtuna wuxuu dano ganacsi iyo dekeddo ku leeyahay gobolka.
Masar waxay si dhow u danaynaysaa Soomaaliya iyo arrinta Itoobiya, gaar ahaan marka laga hadlayo biyaha Nile iyo Badda Cas.
Xaaladdan oo dhan waxay Somaliland ka dhigaysaa meel ay juqraafi ahaan muhiimad gaar ah ku leedahay tartanka istiraatiijiga ah ee gobolka.
Doodda Foreign Policy waxay su’aal weyn hor dhigaysaa Washington: ma muhiim baa in Maraykanku marka hore aqoonsado Somaliland, mise wuxuu bilaabi karaa iskaashi qoto dheer isaga oo aan qaadin tallaabada aqoonsiga?
Qormadu waxay si cad ugu janjeertaa aqoonsiga, iyadoo ku doodaysa in Somaliland ay Washington siin karto fursad istiraatiiji ah.
Laakiin dhinaca kale, iskaashi amni, dhaqaale iyo siyaasadeed oo sii kordha ayaa suuragal ahaan noqon kara waddo uu Maraykanku ku tijaabiyo xiriirka isaga oo aan isla markiiba gelin khilaaf diblomaasiyadeed oo weyn.
Haddii Maraykanku aqoonsado Somaliland, tallaabadaasi waxay noqon lahayd isbeddel weyn oo ku yimaada siyaasadda Somaliland ee caalamka.
Maraykanku waa quwad weyn oo siyaasadeed iyo dhaqaale, waxaana aqoonsigiisu saameyn ku yeelan karaa dalal kale oo weli ka labalabeynaya inay Somaliland aqoonsadaan.
Waxay sidoo kale Somaliland u abuuri kartaa fursado cusub oo ku saabsan maalgashi, ganacsi, iskaashi amni iyo xiriirro diblomaasiyadeed.
Laakiin dhinaca kale, waxay sidoo kale keeni kartaa cadaadis siyaasadeed iyo diblomaasiyadeed oo xooggan oo ka yimaada Soomaaliya iyo qaar ka mid ah dowladaha gobolka.