Dagaal culus oo u dhexeeya ciidamada dowladda Federaalka Soomaaliya iyo Al-Shabaab ayaa saaka ka dhacay deegaannada Xaanshigadafer iyo Hees oo hoos yimaada degmada Maxaas ee gobolka Hiiraan, iyadoo sidoo kale shalay dagaal kale uu ka dhacay deegaanka Tardo, kaas oo sababay dhimasho, barakac iyo hakad ku yimid noloshii dadka deegaanka.
Wararka laga helayo gobolka Hiiraan ayaa sheegaya in dagaal culus uu saaka dhexmaray ciidamada dowladda Soomaaliya iyo dagaalyahanno ka tirsan kooxda Al-Shabaab, kaas oo ka dhacay inta u dhexeysa deegaannada Xaanshigadafer iyo Hees ee hoostaga degmada Maxaas.
Dadka ku sugan goobaha uu dagaalku ka dhacay ayaa sheegay in labada dhinac ay isku adeegsadeen hubka noocyadiisa kala duwan, oo ay ku jiraan hubka culus iyo kan fudud, iyadoo rasaas xooggan laga maqlayay goobaha lagu dagaallamayay.
Dagaalkan ayaa yimid kaddib markii ciidamada dowladda Soomaaliya ay maalmihii la soo dhaafay fariisimo ka sameysteen deegaanka Hees, halkaas oo ay ku xoojinayeen joogitaankooda ciidan.
Wararka hordhaca ah ayaa tilmaamaya in dagaalku sababay khasaare isugu jira dhimasho iyo dhaawac oo soo kala gaaray dhinacyada dagaallamaya. Hase yeeshee, illaa hadda lama hayo tiro rasmi ah oo xaqiijinaysa khasaaraha dhabta ah ee ka dhashay iska horimaadka.
Dagaalkan ayaa kusoo beegmaya xilli ay deegaanno ka tirsan gobolka Hiiraan ka dhacayeen dhaqdhaqaaqyo ciidan iyo iska horimaadyo la xiriira dagaalka u dhexeeya dowladda Soomaaliya iyo Al-Shabaab.
Dhinaca kale, shalay dagaal culus laga soo sheegay deegaanka Tardo ee gobolka Hiiraan, kaas oo saameyn ku yeeshay dadka rayidka ah iyo dhaq-dhaqaaqyadii caadiga ahaa ee deegaanka.
Sida lagu sheegay xogta laga helay dhacdadaas, iska horimaadka ayaa billowday kaddib markii maleeshiyaad ka tirsan Al-Shabaab ay isku dayeen inay hub ka qaataan nin rayid ah oo la sheegay inuu ahaa xoolo-dhaqato.
Dadka deegaanka ayaa gurmad u fidiyay ninkaasi, taas oo keentay in xaaladdu isku beddesho iska horimaad hubeysan oo dhexmaray dadka deegaanka iyo Al-Shabaab.
Cismaan Dheere, ooa h guddoomiyaha deegaanka Tardo, ayaa sheegay in dagaalku socday saacado badan, isla markaana xaaladda amni ay sii xumaatay markii dagaalyahannada Al-Shabaab ay hareereeyeen deegaanka.
Sida uu sheegay, dagaalka waxaa ku dhintay dad rayid ah, halka qaar kale ay ku qasbanaadeen inay guryahooda ka cararaan si ay uga badbaadaan rasaasta iyo rabshadaha ka dhacay deegaanka.
Dagaalka Tardo ayaa sababay cabsi xooggan oo soo wajahday dadka deegaanka, kuwaas oo qaarkood ka barakacay guryahooda una kala firxaday deegaanno kale oo ammaan u muuqday.
Wararka laga helayo deegaanka ayaa sheegaya in qaar ka mid ah dadka barakacay ay u qaxeen meelo u jira qiyaastii 40 ilaa 80 kiiloomitir, iyagoo raadinaya badbaado.
Barakaca ayaa kusoo beegmaya xaalad ay dadka ku nool deegaannada miyiga ah ee gobolka Hiiraan si weyn ugu tiirsan yihiin xoolaha, ganacsiga yar-yar iyo isu-socodka deegaannada ku dhow.
Dadka rayidka ah ayaa sidoo kale wajahaya khataro la xiriira in lagu dhex dagaallamo goobaha ay ku nool yihiin, iyadoo ay adkaan karto in dadka dhaawacma ay helaan gargaar caafimaad oo degdeg ah marka waddooyinka iyo isu-socodku hakadaan.
Cismaan Dheere ayaa sheegay in dagaalku hakad geliyay dhaq-dhaqaaqii caadiga ahaa ee deegaanka. Dad subaxnimadii u baxay suuqa iyo goobahooda shaqada ayaa lagu soo warramay inay dib uga carareen goobahaas markii uu iska horimaadku billowday.
Xaaladdan ayaa muujinaysa sida dagaallada ka dhaca deegaannada miyiga ahi u saameeyaan nolosha dadka rayidka ah, xitaa marka aanay si toos ah uga qaybgelin colaadda.
Shaki laga muujiyay wararka heshiiska Al-Shabaab iyo beesha Xawaadle.
Dagaalka Tardo ayaa kusoo beegmaya xilli Al-Shabaab ay dhawaan faafisay warar sheegaya inay heshiis nabadeed la gashay beesha Xawaadle ee gobolka Hiiraan.
Wararkaasi ayaa la xiriiray heshiis la sheegay in lagu soo afjarayo khilaaf muddo u dhexeeyay kooxda iyo qaybo ka mid ah beesha Xawaadle.
Hase yeeshee, Cismaan Dheere ayaa shaki geliyay jiritaanka iyo dhabnimada heshiiskaasi, isaga oo sheegay inuusan aaminsanayn in heshiiska la sheegay uu ahaa mid dhab ah.
Waxa uu sidoo kale su’aal geliyay muuqaallo lagu baahiyay baraha bulshada oo lala xiriiriyay heshiiska, isaga oo sheegay inay suurtagal tahay in qaar ka mid ah muuqaalladaas la sameeyay ama wax laga beddelay iyadoo la adeegsanayo farsamada sirdoonka macmalka ah ee loo yaqaan AI.
Si kastaba ha ahaatee, sheegashooyinka la xiriira heshiiska iyo suurtagalnimada in muuqaallada wax laga beddelay waxay u baahan yihiin xaqiijin madax-bannaan. Lama hayo xog ku filan oo halkan lagu caddeyn karo in heshiis rasmi ahi dhacay ama in muuqaallada la sheegay lagu farsameeyay AI.
Dhanka kale, dhacdooyinka dagaal ee laga soo sheegayo gobolka ayaa muujinaya in xaaladda amni ee deegaannada qaarkood ay weli tahay mid walaac leh, inkastoo ay jiraan warar ku saabsan dadaallo la sheegay in lagu doonayo in lagu yareeyo khilaafaadka.
Baaq loo diray dowladda Federaalka iyo maamulka Hirshabeelle
Cismaan Dheere ayaa dowladda Federaalka Soomaaliya iyo maamulka Hirshabeelle ugu baaqay inay si degdeg ah uga jawaabaan xaaladda amni iyo tan bani’aadannimo ee ka jirta deegaanka Tardo.
Guddoomiyaha ayaa sheegay in dadka deegaanka ay u baahan yihiin gurmad iyo tallaabooyin lagu xaqiijinayo ammaankooda, si looga hortago in dagaallada soo noqnoqday ay sii xumeeyaan xaaladda nololeed ee bulshada.
Baaqaasi ayaa imanaya iyadoo dadka ka barakacay deegaannadooda ay u baahan karaan hoy, cunto, biyo nadiif ah iyo adeegyo caafimaad, gaar ahaan haddii ay sii dheeraato muddada ay ka maqnaanayaan guryahooda.
Waxaa sidoo kale muhiim ah in dadka rayidka ah laga ilaaliyo saameynta dagaallada, lana xaqiijiyo in gargaar bani’aadannimo uu gaaro dadka ay colaadahaasi saameeyeen.
Ilaa hadda, faahfaahin rasmi ah oo dhammaystiran oo ku saabsan tirada dadka ku dhintay ama ku dhaawacmay dagaalka Tardo, xaaladda dadka barakacay iyo jawaabta ay dowladda Federaalka iyo maamulka Hirshabeelle ka bixiyeen baaqaasi lama hayo.
Dagaallada laga soo sheegayo deegaannada Xaajidheer, Hees iyo Tardo ayaa muujinaya caqabadaha amni ee ka jira qaybo ka mid ah gobolka Hiiraan, halkaas oo ciidamada dowladda Soomaaliya iyo Al-Shabaab ay isku hayaan gacan ku haynta deegaanno kala duwan.
Joogitaanka ciidamada dowladda ee deegaanka Hees iyo dagaalka saaka dhacay ayaa ah arrimo u baahan in si dhow loola socdo, gaar ahaan marka la eego xaaladda dadka rayidka ah iyo suurtagalnimada in iska horimaadyo kale ay ka dhacaan deegaannada ku dhow.
Dhanka kale, dhacdada Tardo waxay muujinaysaa in colaadaha ka jira gobolka aysan ku koobnayn oo keliya iska horimaadyada tooska ah ee ciidamada iyo Al-Shabaab, balse ay sidoo kale saameyn ku yeelan karaan dadka deegaanka, dhaqaalaha iyo isu-socodka bulshada.
Waxaa muhiim ah in hay’adaha dowladda, maamulka Hirshabeelle iyo dhinacyada ay khuseyso ay xoogga saaraan ilaalinta dadka rayidka ah, xaqiijinta xogta khasaaraha iyo fududeynta gurmadka dadka ay colaadaha saameeyeen.
Gobolka Hiiraan ayaa wajahaya xaalado amni oo walaac leh, iyadoo dagaal laga soo sheegay agagaarka Maxaas iyo iska horimaad kale oo ka dhacay Tardo ay muujinayaan saameynta colaadaha ku leeyihiin bulshada. Faahfaahin dheeraad ah oo ku saabsan khasaaraha, xaaladda ciidamada iyo jawaabta dowladda ayaa la sugayaa.