Golaha Ammaanka oo kulan gaar ah ka yeelanaya xaaladda Soomaaliy+Sawirro

Warbixinta saadaasha billaha ah ee Security Council Report ee Nofeembar 2026 waxay sheegaysaa in Golaha Ammaanka laga filayo inuu kulan gaar ah oo albaabadu u xiran yihiin ka yeesho howlgalka Midowga Afrika ee Taageerada iyo Xasilinta Soomaaliya (AUSSOM). Waxaa sidoo kale la filayaa in Golaha loo gudbiyo warbixin ku saabsan guddiga cunaqabateynta Al-Shabaab.

Golaha Ammaanka maxaa looga filayaa inuu ka hadlo?

Sida ku cad xogta Security Council Report, kulanka la filayo bisha Nofeembar wuxuu si gaar ah diiradda u saari doonaa howlgalka AUSSOM iyo caqabadaha hortaagan sii wadista taageerada amni ee Soomaaliya.

Waxaa la filayaa in kulanka warbixinno ka jeediyaan Martin Kimani, oo ah Kaaliyaha Xoghayaha Guud ee Qaramada Midoobay u qaabilsan Afrika, iyo El Hadji Ibrahima Diene, oo ah wakiilka Midowga Afrika iyo madaxa howlgalka AUSSOM.

Ajandaha kulanka waxaa ka mid noqon kara xaaladda ciidamada Soomaaliya, taageerada caalamiga ah, dagaalka Al-Shabaab iyo sidii loo xaqiijin lahaa in ciidamada Soomaaliyeed ay si tartiib ah ula wareegaan mas’uuliyadda amniga dalka.

Khilaafka siyaasadeed iyo muranka doorashooyinka

Arrimaha siyaasadeed ee Soomaaliya ayaa ka mid ah sababaha ugu waaweyn ee walaaca ka muujinaya hay’adaha caalamiga ah.

Dowladda Federaalka iyo mucaaradka ayaa weli isku khilaafsan wax-ka-beddelka dastuurka, muddo-xileedka hay’adaha dowladda iyo hannaanka doorashooyinka. Puntland iyo Jubaland ayaa sidoo kale xiriirkooda siyaasadeed kala dhexeeya dowladda dhexe uu muddooyinkii dambe xumaaday.

Dowladda Federaalka ayaa 15-kii Oktoobar 2026 shaacisay jadwal cusub oo doorasho, kaas oo dhigaya in doorashada Golaha Shacabka la qabto 15-ka Abriil 2027, halka doorashada Madaxweynaha loo qorsheeyay 15-ka May 2027.

Hase yeeshee, Golaha Mustaqbalka Soomaaliyeed ayaa diiday jadwalkaas, iyagoo ku sababeeyay inaan lagala tashan dhinacyada siyaasadeed ee muhiimka ah. Xasan Sheekh Maxamuud ayaa 25-kii Oktoobar mar kale ku baaqay in mucaaradku ka qeyb qaato wada-hadal lagu xallinayo khilaafka doorashooyinka.

Arrintan ayaa Golaha Ammaanka hor dhigaysa su’aal ku saabsan sida loo heli karo hannaan doorasho oo ay dhinacyada siyaasadeed ku wada qanacsan yihiin, si looga hortago in khilaafka dastuuriga ahi uu saameeyo xasilloonida dalka.

Al-Shabaab iyo xaaladda amniga dalka

Dagaalka ka dhanka ah Al-Shabaab ayaa weli ah mid ka mid ah arrimaha ugu waaweyn ee Soomaaliya ka taagan.

Kooxda ayaa sii wada weerarrada, qaraxyada iyo weerarrada gaadmada ah ee ay ka fuliso qaybo ka mid ah bartamaha iyo koonfurta Soomaaliya. Waxaa sidoo kale jira walaac laga qabo in khilaafaadka siyaasadeed ee gudaha uu saameyn ku yeesho wada-shaqeynta ciidamada dowladda iyo maamullada dowlad-goboleedyada.

Warbixinta saadaasha Golaha Ammaanka waxay tilmaamaysaa in Al-Shabaab ay ka faa’iideysan karto xaaladda siyaasadeed ee dalka, iyadoo ay jiraan khilaafaad iyo kala aragti duwanaansho ku saabsan maamulka iyo amniga.

Golaha Ammaanka ayaa sidoo kale la filayaa inuu dib u eego nidaamka cunaqabateynta Al-Shabaab, oo ay ku jiraan tallaabooyinka la xiriira hubka iyo joojinta dhaqdhaqaaqyada kooxda.

Nidaamka cunaqabateynta ee Qaraarka 2713 ayaa dhacaya 30-ka Nofeembar 2026, halka muddada shaqada Guddiga Khubarada ee taageera guddiga cunaqabateynta ay ku egtahay 31-ka Diseembar. Golaha ayaa laga filayaa inuu ka tashado cusbooneysiinta labadaas hannaan.

Mustaqbalka ciidamada AUSSOM iyo taageerada caalamka

Mid ka mid ah qodobada ugu muhiimsan ee laga filayo kulanka ayaa ah mustaqbalka howlgalka AUSSOM, kaas oo taageera dowladda Soomaaliya dagaalka ka dhanka ah Al-Shabaab iyo sugidda amniga.

Howlgalkan ayaa wajahaya caqabado dhaqaale iyo mid dhinaca taageerada saadka ah. Dalalka ciidamada ku deeqaya ayaa shir aan caadi ahayn ku yeeshay Kampala, Uganda, intii u dhexeysay 29-kii iyo 31-kii Luulyo 2026, iyagoo ka hadlay baahida loo qabo maalgelin joogto ah iyo qorshe bixitaan oo nidaamsan.

Shirkaas waxaa lagu adkeeyay in howlgalka loo baahan yahay taageero muddo u dhexeysa 18 ilaa 24 bilood, si loo xoojiyo awoodda hay’adaha amniga Soomaaliya loona diyaariyo wareejinta mas’uuliyadda amniga.

Dhanka kale, Mareykanka ayaa 10-kii Sebtembar 2026 Midowga Afrika ku wargeliyay go’aankiisa ah inuusan sii wadi doonin taageerada uu siiyo Xafiiska Taageerada Qaramada Midoobay ee Soomaaliya (UNSOS) marka uu dhammaado muddada oggolaanshaha hadda jirta ee 31-ka Diseembar.

Arrintan ayaa dhalinaysa su’aalo ku saabsan cidda bixin doonta kharashaadka saadka, gaadiidka iyo taageerada kale ee howlgalka AUSSOM haddii aan la helin maalgelin kale.

UNTMIS oo Soomaaliya ka baxay iyo su’aalaha ka dhashay

Arrin kale oo muhiim ah ayaa ah dhammaadka howlgalka Qaramada Midoobay ee Kaalmada Ku-meelgaarka ah ee Soomaaliya (UNTMIS), kaas oo soo afjaray howlihiisa dhammaadkii Oktoobar 2026.

Howlgalkan waxaa la aasaasay kaddib markii la beddelay howlgalka UNSOM, waxaana loo qorsheeyay inuu muddo laba sano ah ku wareejiyo shaqooyinkiisa hay’adaha Soomaaliya iyo hay’adaha kale ee Qaramada Midoobay.

Qaramada Midoobay ayaa sheegtay in shaqooyinkii UNTMIS loo wareejiyay hay’adaha dowladda Soomaaliya iyo hay’adaha Qaramada Midoobay, iyadoo la raacayo qorshihii kala-guurka ee hore loogu heshiiyay.

Bixitaanka howlgalkaas ayaa ku soo beegmaya xilli Soomaaliya ay wajahdo khilaaf siyaasadeed iyo mid dastuur. Sidaas darteed, waxaa muhiim noqonaya sida Qaramada Midoobay u sii wadi doonto kaalinteeda siyaasadeed, taageerada hay’adaha dowladda iyo dhiirrigelinta wada-hadalka dhinacyada Soomaalida.

Soomaaliya oo xubin ka ah Golaha Ammaanka

Waxaa jirta arrin kale oo muhiim ah: Soomaaliya lafteedu waxay xubin ka tahay Golaha Ammaanka ee Qaramada Midoobay, taas oo siinaysa fursad ay kaga qeyb qaadato go’aannada caalamiga ah ee amniga iyo nabadda.

Sida ay sheegtay Security Council Report, Soomaaliya waxay doorbidaysay in xaaladdeeda gudaha looga hadlo kulamo gaar ah oo aan dadweynaha loo furin, halkii si furan looga doodi lahaa. Kulankii gaarka ahaa ee Juun 2026 ayaa la sheegay inaan laga soo saarin war-murtiyeed, kaddib markii xubnaha Golaha ay ku heshiin waayeen nuxurka qoraalka.

Arrintani waxay muujinaysaa sida ay xaaladda Soomaaliya u tahay mid xasaasi ah, iyadoo dalka uu dhinac ka yahay Golaha, dhinaca kalena uu yahay waddan ay hay’adaha caalamiga ahi si dhow ula socdaan xaaladdiisa.

Maxaa laga filayaa go’aannada Golaha Ammaanka?

Kulanka la filayo bisha Nofeembar wuxuu muhiim u noqon karaa dhowr arrimoodIn la qiimeeyo xaaladda amni iyo siyaasadeed ee Soomaaliya.In laga hadlo caqabadaha dhaqaale ee AUSSOM.In la caddeeyo taageerada caalamiga ah ee ciidamada Soomaaliya.In dib loo eego cunaqabateynta Al-Shabaab.In la dhiirrigeliyo wada-hadal siyaasadeed oo lagu xalliyo muranka doorashooyinka iyo dastuurka.In la qiimeeyo doorka Qaramada Midoobay kaddib dhammaadka howlgalka UNTMIS.