Doodda ku saabsan magaalada mudan inay noqoto caasimadda Hirshabeelle waxay marar kala duwan ka dhex dhalatay siyaasiyiinta, waxgaradka iyo bulshada labada gobol. Su’aasha muhiimka ahi ma aha oo keliya magaalada weyn, balse waa magaalada leh awood dhaqaale, kaabayaal, isku-xirnaan iyo fursad ay ku martigelin karto hay’adaha maamulka.
Jowhar: Caasimadda hadda jirta iyo awooddeeda dhaqaale
Jowhar waxay leedahay faa’iido ah inay tahay xarunta maamulka Hirshabeelle, halkaas oo ay ku yaallaan xarumaha ugu muhiimsan ee dowladda maamulka. Waxay sidoo kale ku taallaa waddada isku xirta Muqdisho iyo gobollada dhexe, taas oo muhiim u ah isu-socodka ganacsiga iyo dadka.
Dhaqaalaha Jowhar wuxuu si weyn ugu tiirsan yahay beeraha, maadaama ay ku taallo dhul-beereed ku teedsan Webiga Shabeelle. Waxaa laga soo saaraa dalagyo kala duwan, waxaana magaalada iyo deegaannada ku dhow ay leeyihiin suuqyo ay ku kala iibsadaan wax-soo-saarka beeraha iyo xoolaha.
Mashruuca Jowhar Offstream Storage Programme ayaa loogu talagalay hagaajinta kaydinta biyaha iyo maaraynta fatahaadaha, si loo taageero beeraha iyo nolosha dadka ku nool hareeraha webiga.
Dhanka maamulka hoose, Jowhar waxay Sebtembar 2026 yeelatay miisaaniyaddeedii ugu horreysay ee degmada oo la ansixiyey, taas oo lagu qiyaasay $550,750 dakhliga iyo kharashaadka. Si kastaba ha ahaatee, Somali Public Agenda waxay sheegtay in degmada ay weli la tacaalayso dakhli kooban, awood hay’adeed oo xaddidan iyo caqabado dhanka maareynta dhaqaalaha ah.
Beledweyne: Suuq, ganacsi iyo isku-xirka gobollada
Dhaqaalaha Beledweyne wuxuu ku tiirsan yahay ganacsiga, xoolaha, beeraha iyo adeegyada. Gobolka Hiiraan wuxuu leeyahay dhul beereed ku teedsan Webiga Shabeelle, halka ganacsiga xooluhu uu door muhiim ah ka ciyaaro dhaqaalaha magaalada iyo nawaaxigeeda.
Warbixin mashruuc oo ay diyaarisay Wasaaradda Hawlaha Guud ayaa tilmaamaysa in Hirshabeelle leedahay wax-soo-saar beeraha, suuqyo xoolaad iyo fursado warshadeed oo dib loo soo nooleyn karo, iyadoo warshaddii dharka ee Balcad lagu xusay fursadahaas.
UN-Habitat waxay Beledweyne ku tilmaantay xarunta ugu weyn ee magaalooyinka gobolka Hiiraan iyo mid ka mid ah xarumaha magaalooyinka ugu waaweyn Hirshabeelle.
Isbarbardhigga dhaqaalaha labada magaalo
Labada magaalo waxay leeyihiin dhaqaale ku dhisan beeraha, xoolaha iyo ganacsiga, laakiin waxaa jira kala duwanaansho ku saabsan goobta ay ku yaallaan iyo shaqada ay hadda ka qabtaan maamulka.
|
Qodobka |
Jowhar |
Beledweyne |
|---|---|---|
|
Maqaamka maamulka |
Caasimadda Hirshabeelle |
Xarunta gobolka Hiiraan |
|
Beeraha |
Dhul-beereed muhiim ah |
Dhul-beereed muhiim ah |
|
Ganacsiga |
Suuqyo beeraha iyo adeegyo |
Ganacsi iyo isku-xir ganacsi goboleed |
|
Xoolaha |
Suuqyo iyo dhaqdhaqaaq xoolaad |
Suuqyo iyo ganacsi xoolaad |
|
Isku-socodka |
Waddada Muqdisho iyo gobollada dhexe |
Isku-xirka Hiiraan iyo Itoobiya |
|
Kaabayaasha |
Xarumaha maamulka gobolka iyo dowlad-goboleedka |
Xarumaha maamulka gobolka iyo adeegyada magaalada |
|
Caqabadaha |
Fatahaado iyo dakhli degmo oo kooban |
Fatahaado, amni iyo barakac |
Waxaa muhiim ah in la ogaado in aan la hayn tirooyin rasmi ah oo isku heer ah oo si toos ah u cabbiraya wax-soo-saarka guud ee dhaqaalaha labada magaalo. Sidaas darteed, lama sheegi karo in midkood dhaqaale ahaan si tiro-koob ah uga sarreyso tan kale.
Amniga iyo fatahaadaha: Caqabadaha labada magaalo
Amniguna waa arrin kale oo muhiim ah. Warbixinta EUAA ee Juun 2026 waxay sheegtay in qaybo ka mid ah gobolka Hiiraan ay ka jireen dagaallo iyo dhaqdhaqaaqyo Al-Shabaab, iyadoo 33,146 qof ay ku barakaceen colaado iyo amni-darro intii u dhexeysay Abriil 2025 iyo Febraayo 2026.
Shabeellaha Dhexe sidoo kale waxaa ka jiray dhaqdhaqaaqyo Al-Shabaab iyo xannibaado saameeyey isu-socodka iyo helitaanka adeegyada bani’aadannimo. Magaalooyinka Jowhar iyo Beledweyne labaduba waxay u baahan yihiin qorshe amni oo waara.
Doodda caasimadda: Ma dhaqaale ayaa lagu saleeyaa mise awood-qaybsi?
Arrinta caasimadda Hirshabeelle ma aha oo keliya tartan dhaqaale oo u dhexeeya Jowhar iyo Beledweyne. Waxay sidoo kale la xiriirtaa heshiiskii siyaasadeed ee lagu dhisay maamulka sannadkii 2016.
Daraasad ay samaysay PeaceRep ayaa xustay in qaab-dhismeedkii lagu dhisay Hirshabeelle uu ku jiray is-afgarad la xiriiray wadaagista xilka madaxtinnimada iyo caasimadda, balse muranno siyaasadeed oo dambe ay saameeyeen hirgelinta heshiiskaas. Daraasaddu waxay sidoo kale tilmaantay in Jowhar iyo Beledweyne ay labaduba yihiin xarumo muhiim u ah isku-socodka iyo dhaqaalaha.
Haddii doodda caasimadda lagu saleeyo dhaqaalaha oo keliya, waxaa muhiim ah in la qiimeeyo dakhliga degmada, suuqyada, wax-soo-saarka, waddooyinka, adeegyada iyo fursadaha maalgashi. Haddii lagu saleeyo awood-qaybsi siyaasadeedna, waxaa muhiim ah in la eego heshiisyadii aasaaska maamulka iyo matalaadda labada gobol.
Maxaa lagu go’aamin karaa magaalada caasimadda noqonaysa?
Go’aanka caasimadda Hirshabeelle wuxuu u baahan yahay daraasad madax-bannaan oo qiimeysa:
Awoodda dhaqaale iyo dakhliga labada magaalo.
Tayada waddooyinka iyo isku-xirka gobollada.
Amniga iyo awoodda lagu ilaalin karo xarumaha dowladda.
Helitaanka adeegyada caafimaadka, waxbarashada iyo biyaha.
Dhulka ku habboon dhismaha xarumaha dowladda.
Khatarta fatahaadaha iyo qorshaha ka hortagga musiibooyinka.
Saameynta go’aanka ku yeelanayo wadajirka bulshada iyo awood-qaybsiga siyaasadeed.
Jowhar waxay hadda haysataa maqaamka caasimadda Hirshabeelle, xarumaha maamulka iyo faa’iidooyin la xiriira isku-xirka Muqdisho iyo gobollada dhexe. Beledweyne iyaduna waxay leedahay muhiimad dhaqaale oo la xiriirta ganacsiga, xoolaha, beeraha iyo isku-xirka gobolka Hiiraan iyo Itoobiya.
Labada magaalo mid walba waxay leedahay awood iyo caqabado u gaar ah. Xogta la heli karo kuma filna in si tiro-koob dhaqaale ah loogu dhawaaqo in midkood si cad uga sarreyso tan kale.
Ugu dambayn, go’aanka caasimadda waa inuu ku yimaadaa heshiis siyaasadeed oo loo dhan yahay, daraasad dhaqaale iyo qiimeyn kaabayaal, iyadoo la ilaalinayo wadajirka bulshada Hirshabeelle.