Maamulka Hirshabeelle ee uu hoggaamiyo Madaxweyne Cali Cabdullaahi Xuseen Guudlaawe ayaa wajahaya xaalado siyaasadeed iyo amni oo is biirsaday, kuwaas oo ka socda laba gobol oo muhiim u ah maamulka.
Dhinaca gobolka Shabeellaha Dhexe, dagaal u dhexeeya maleeshiyaad beeleed ayaa ka dhacay deegaanka Ceel Xarar oo hoostaga degmada Cadale, halka gobolka Hiiraan ay magaalada Beledweyne ka taagan tahay diidmo siyaasadeed oo xooggan oo ka dhan ah hoggaanka cusub ee Hirshabeelle.
Labadan xaaladood ayaa dhaliyay su’aalo ku saabsan awoodda maamulka ee xallinta khilaafaadka bulshada, sugidda amniga iyo mideynta dadka ku nool labada gobol ee uu ka kooban yahay Hirshabeelle.
Deegaanka Ceel Xarar ee hoostaga degmada Cadale ayaa waxaa 15-kii Nofeembar 2026 ka dhacay dagaal culus oo dhexmaray maleeshiyaad ka soo kala jeeda laba beelood.
Wararka laga helayo deegaanka ayaa sheegaya in dagaalka uu salka ku hayo muran dhul iyo tabashooyin muddo soo jiitamayay. Wararka la baahiyay ayaa sheegay in in ka badan toban qof ay ku dhinteen, halka tiro kalena ay ku dhaawacmeen, inkastoo aan weli la helin tiro rasmi ah oo madax-bannaan oo xaqiijinaysa khasaaraha.
Dagaalkan ayaa mar kale soo bandhigay dhibaatada ka dhalata murannada dhulka iyo khilaafaadka beelaha marka ay ku guuldarreystaan dadaallada dhexdhexaadinta iyo heshiisiinta.
Maamulka Hirshabeelle ayaa wajahaya baahida loo qabo inuu si degdeg ah u taageero dadaallada lagu joojinayo dagaalka, ilaalinta dadka rayidka ah iyo ka hortagga in colaadda ay ku faafto deegaannada kale ee hoostaga Cadale.
Haddii aan xal waara laga gaarin sababaha dhaliyay dagaalka, waxaa jirta halis ah in iska horimaadyo kale ay dib u qarxaan, gaar ahaan haddii ay sii socdaan murannada dhulka iyo aargoosiga beelaha.
Beledweyne oo diidmo xooggan kala hortimid maamulka Hirshabeelle
Dhanka gobolka Hiiraan, magaalada Beledweyne waxaa ka taagan khilaaf siyaasadeed oo ka dhashay doorashadii 24-kii Oktoobar 2026 dib loogu doortay Madaxweyne Cali Cabdullaahi Xuseen Guudlaawe, laguna doortay Madaxweyne ku-xigeen Cabdifitaax Xasan Afrax.
Qaybo ka mid ah odayaasha dhaqanka, siyaasiyiinta iyo waxgaradka reer Hiiraan ayaa qaadacay doorashadaas, iyagoo ku doodaya in aan laga helin wadatashi ku filan iyo heshiis siyaasadeed oo ay qayb ka yihiin bulshada gobolka.
13-kii Nofeembar, odayaasha beesha Xawaadle ayaa soo saaray baaq ay ku dalbanayaan shir siyaasadeed oo loo dhan yahay, kaas oo looga arrinsanayo mustaqbalka gobolka Hiiraan iyo tabashooyinka ka dhashay dhismaha maamulka Hirshabeelle.
Waxay sidoo kale ku dhawaaqeen bannaanbax nabadeed oo lagu muujinayo diidmada doorashada iyo mowqifka ay ka qabaan hoggaanka cusub.
15-kii Nofeembar 2026, bannaanbax ayaa ka dhacay magaalada Beledweyne, kaas oo uu khudbad ka jeediyay Ugaas Yuusuf Ugaas Xasan Ugaas Khaliif.
Ugaaska ayaa sheegay inaysan ka laaban doonin mowqifkooda ku aaddan hoggaanka cusub ee Hirshabeelle, wuxuuna dadkii ka qaybgalay bannaanbaxa ugu baaqay midnimo, wadajir iyo ilaalinta nabadda.
Bannaanbaxan ayaa muujinaya in diidmada siyaasadeed ee ka taagan Hiiraan aysan ku koobnayn hadallo ay siyaasiyiin warbaahinta ka jeediyaan, balse ay gaartay isu-soo-bax dadweyne oo lagu muujinayo tabashooyinka jira.
Hase yeeshee, waxaa muhiim ah in la ogaado in diidmada ay muujiyeen qaybo ka mid ah odayaasha iyo siyaasiyiinta Hiiraan aan si toos ah loogu fasiri karin in dhammaan dadka gobolka ama magaalada Beledweyne ay isku mowqif yihiin.
Khilaafka siyaasadeed ee Beledweyne ayaa maalmahan yeeshay dhinac amni, kaddib markii kooxo hubeysan oo Macawiisley ah ay 30-kii Oktoobar la wareegeen qaybo ka mid ah xarunta maamulka gobolka Hiiraan ee Lama-Galay.
Wararka la daabacay ayaa sheegay in ciidamada dowladda ee halkaas joogay ay dib uga baxeen goobaha qaarkood, iyadoo maleeshiyaadka hubeysan ay fariisimo ka sameysteen xarunta.
Sidoo kale, 7-dii Nofeembar, Madaxweyne ku-xigeenka Hirshabeelle Cabdifitaax Xasan Afrax iyo Xildhibaan Cabdullaahi Maxamed Cali Sanbaloolshe ayaa gaaray Beledweyne, iyagoo watay ilaaladooda hubeysan.
Imaatinka labada dhinac ayaa sare u qaaday xiisadda, waxaana jiray dhaqdhaqaaqyo ciidan oo ay warbaahinta maxalliga ahi soo tabisay. Xaaladdaas ayaa dhalisay walaac laga qabo in khilaafka siyaasadeed uu isu beddelo iska horimaad hubeysan.
Madaxweyne ku-xigeenka Hirshabeelle ayaa sheegay inuu doonayo inuu la kulmo odayaasha iyo siyaasiyiinta diiddan maamulka, si loo helo isfaham. Dhanka kale, Sanbaloolshe ayaa ka mid ah siyaasiyiinta sida cad u diiddan qaabkii loo dhisay hoggaanka cusub.
Madaxweyne Cali Cabdullaahi Xuseen Guudlaawe ayaa hadda wajahaya laba xaaladood oo u baahan dadaal siyaasadeed iyo mid amni.
Midda koowaad waa sidii loo joojin lahaa dagaalka ka socda deegaannada hoostaga Cadale, loona heli lahaa heshiis ay dhinacyada colaadda ku lugta leh ku wada qanacsan yihiin.
Midda labaad waa sidii loo soo afjari lahaa khilaafka siyaasadeed ee Hiiraan, iyadoo la dhageysanayo tabashooyinka odayaasha dhaqanka, siyaasiyiinta iyo qaybaha kale ee bulshada.
Dadka dhaliilaya hoggaanka Hirshabeelle ayaa qaba in maamulka uusan weli soo bandhigin xal siyaasadeed oo lagu qancin karo dhinacyada diiddan doorashadii Jowhar. Waxay sidoo kale ku doodaan in khilaafka Hiiraan uu saameyn ku yeeshay awoodda maamulka ee gobolka.
Dhanka kale, xalinta murannada beelaha iyo tabashooyinka siyaasadeed waxay u baahan tahay wada-hadal, dhexdhexaadin iyo iskaashi ay ka qayb qaataan dowladda federaalka, maamulka Hirshabeelle, odayaasha dhaqanka iyo siyaasiyiinta labada gobol.
Ilaa hadda, wararka la helay ma muujinayaan heshiis rasmi ah oo soo afjaray dagaalka Ceel Xarar ama khilaafka siyaasadeed ee Beledweyne.
Dowladda Federaalka Soomaaliya ayaa sidoo kale wajahaysa baaqyo ku saabsan inay ka qayb qaadato dejinta xaaladda ka taagan Hiiraan iyo Shabeellaha Dhexe.
Khilaafka Beledweyne wuxuu si gaar ah muhiim ugu yahay dowladda dhexe, maadaama uu saameyn ku yeelan karo xiriirka u dhexeeya dowladda federaalka iyo maamul-goboleedka Hirshabeelle.
Waxaa sidoo kale muhiim ah in aan la oggolaan in ciidamada qaranka ama hay’adaha amniga loo adeegsado xalinta khilaafaad siyaasadeed iyo muranno beeleed, iyadoo mudnaanta la siinayo wadahadalka iyo ilaalinta shacabka.
Dhanka Cadale, waxaa loo baahan yahay in la helo guddi dhexdhexaadin ah oo ay ku kalsoon yihiin dhinacyada dagaallamaya, lana sameeyo dadaal lagu xaqiijinayo xabbad-joojin iyo heshiis waara.
Haddii aan xal laga gaarin labada xiisadood, waxaa sii adkaan kara xaaladda siyaasadeed iyo amni ee Hirshabeelle.
Dagaalka Cadale wuxuu sababi karaa barakac, dhimasho iyo burbur ku yimaada xiriirka beelaha, halka khilaafka Beledweyne uu wiiqi karo wada-shaqeynta maamulka, hay’adaha dowladda iyo bulshada deegaanka.