Taliyaha Ciidamada Difaaca Itoobiya, Jeneraal Birhanu Jula, ayaa hadal uu ka jeediyay magaalada Mekelle ee xarunta gobolka Tigray ku sheegay in magaalada Saylac ee Somaliland ay ka mid tahay goobaha uu ku tilmaamay inay taariikh ahaan xiriir la leeyihiin dadka Tigreega.
Hadalka Jeneraalka ayaa dhaliyay dareen siyaasadeed iyo hadal-hayn, maaddaama Saylac ay tahay magaalo xeebeed taariikhi ah oo ku taalla Somaliland, lehna taariikh dheer oo la xiriirta ganacsiga, dhaqanka iyo xiriirradii taariikhiga ahaa ee Geeska Afrika.
Jeneraal Birhanu Jula oo maalmihii u dambeeyay ku sugnaa magaalada Mekelle ayaa kulamo la yeeshay qaybo ka mid ah bulshada deegaanka, isaga oo ka jawaabayay su’aalo ay dadweynuhu weydiiyeen. Hadalladiisa waxaa baahiyay warbaahinta dowladda Itoobiya.
Mar uu ka hadlayay xiriirka taariikheed ee dadka Tigreega iyo deegaanno kala duwan oo ku yaalla Geeska Afrika, ayuu sheegay in dadka Tigreegu ay door weyn ku lahaayeen taariikhda Itoobiya, isaga oo tusaale u soo qaatay goobo dhowr ah oo uu sheegay inay xiriir la leeyihiin bulshadaas.
“Adwa waa Tigree, Nejashi waa Tigree, Aksum waa Tigree, Dogali waa Tigree, Gundhat waa Tigree, Saylacna waa Tigree,” ayuu yiri Jeneraal Birhanu Jula.
Wuxuu intaas ku daray in juquraafiga iyo xuduudaha Itoobiya ee maanta jira la sameeyay waqti dhow, isaga oo sheegay in dadka Tigreegu ay door ku lahaayeen dhismaha qaab-dhismeedkaas. Waxa uu sidoo kale sheegay in dowladda Itoobiya iyo shacabkeedu aysan arrintaas inkirsanayn, balse ay diiddan tahay Jabhadda TPLF.
Goobaha uu taliyuhu xusay waxaa ka mid ah Adwa, Aksum iyo Nejashi oo ku yaalla gobolka Tigray, halka Dogali iyo Gundhat ay yihiin goobo taariikhi ah oo ku yaalla Eriteriya, kuwaas oo lagu xusuusto dagaallo hore oo ka dhacay gobolka. Saylacna waa magaalo xeebeed taariikhi ah oo ku taalla Somaliland.
Hadalkan ayaa si gaar ah u soo jiitay dareenka shacabka Somaliland iyo guud ahaan Soomaalida, maaddaama magaalada Saylac ay leedahay taariikh fac weyn oo la xiriirta ganacsigii badda, xiriirradii Carabta iyo Geeska Afrika, iyo doorkii ay ku lahayd taariikhda gobolka.
Waxaa xusid mudan in hadalka Jeneraalka uusan ahayn oo keliya hadal taariikheed oo ku saabsan goobaha uu magacyadooda xusay, balse uu sidoo kale taabanayo arrimo xasaasi ah oo la xiriira dhulka, aqoonsiga taariikhiga ah iyo xuduudaha dalalka Geeska Afrika.
Itoobiya ayaa muddooyinkii dambe si weyn uga hadlaysay baahida ay u qabto marin-badeed, arrintaas oo dhalisay xiisado siyaasadeed iyo diblomaasiyadeed oo kala dhex galay dalal ka tirsan gobolka, gaar ahaan Soomaaliya iyo Ereteriya.
Hase yeeshee, sheegashada in magaalo ama dhul uu taariikh ahaan xiriir la leeyahay bulsho gaar ahi ma noqonayso caddeyn sharci ah oo muujinaysa lahaanshaha dhulkaas ama xaq u yeelashada in lagu daro dal kale. Taariikhda iyo xuduudaha waxaa lagu qiimeeyaa caddeymo taariikheed iyo heshiisyo sharciyeed oo la aqoonsan yahay.
Dhanka kale, weli lama hayo faahfaahin rasmi ah oo muujinaysa in hadalka Jeneraal Birhanu Jula uu yahay mowqif rasmi ah oo ay qaadatay dowladda Itoobiya, ama uu yahay aragti uu shaqsi ahaan uga hadlay xiriirrada taariikhiga ah ee dadka Tigreega.
Hadalka ayaa kusoo aadaya xilli Geeska Afrika uu wajahayo xaalad siyaasadeed oo xasaasi ah, iyadoo arrimaha marin-badeedka, madax-bannaanida dhuleed iyo xiriirka dalalka gobolka ay noqdeen qodobbada ugu waaweyn ee siyaasadda gobolka.

