Madaxweynaha muddo xileedkiisu dhammaaday, Xasan Sheekh Maxamuud, ayaa Madaxtooyada Villa Soomaaliya ku qaabilay wafdi sare oo ka socday dowladda Britain, kuwaas oo kala hadlay xaaladda siyaasadeed iyo amni ee dalka, xilli uu sii xoogeysanayo khilaafka u dhexeeya dowladda Federaalka iyo mucaaradka ee ku saabsan hannaanka doorashooyinka.
Wafdiga dowladda UK waxaa hoggaaminaysay Charlotte Pierre, oo ah agaasimaha Arrimaha Afrika ee Wasaaradda Arrimaha Dibadda, Barwaaqo-sooranka iyo Horumarinta Britain (FCDO), waxaana kulanka sidoo kale ka qeyb galay safiirka Britain ee Soomaaliya, Charles King.
Kulankan ayaa imaanaya xilli Soomaaliya ay wajahaysa xaalad siyaasadeed oo adag, iyadoo mucaaradka iyo dowladda Xasan Sheekh ay weli isku mari la’yihiin arrimaha dastuurka, doorashooyinka iyo mustaqbalka hoggaanka dalka.
Sida lagu sheegay wararka laga helay kulanka, dhinacyadu waxay ka wada hadleen muhiimadda ay leedahay in la helo wada-hadal siyaasadeed oo loo dhan yahay, kaas oo ay qeyb ka yihiin dowladda Federaalka, mucaaradka iyo dhinacyada kale ee siyaasadda Soomaaliyeed.
Dowladda Britain ayaa muujisay muhiimadda ay leedahay in khilaafaadka siyaasadeed lagu xalliyo wada-hadal, iyadoo sidoo kale adkeysay in mustaqbalka Soomaaliya ay tahay in Soomaalidu iyagu go’aan ka gaaraan.
Booqashada wafdiga Britain ayaa kusoo aadaysa xilli ay socdaan dadaallo diblomaasiyadeed oo ay wadaan dalal iyo hay’ado caalami ah, kuwaas oo doonaya in dowladda Federaalka iyo mucaaradku dib ugu laabtaan miiska wada-hadalka.
UK, Mareykanka, Midowga Yurub iyo Turkiga ayaa qeyb ka ah dadaallada lagu doonayo in xal looga gaaro khilaafka siyaasadeed ee dalka, gaar ahaan arrimaha la xiriira doorashooyinka iyo hannaanka siyaasadeed ee Soomaaliya.
Mucaaradka ayaa walaac ka muujiyay jihada ay dowladda Xasan Sheekh u waddo arrimaha doorashooyinka, halka Villa Soomaaliya ay dhankeeda ku adkeysanayso qorshayaasheeda siyaasadeed.
Kulanka Villa Soomaaliya ayaa muujinaya in beesha caalamku ay si dhow ula socoto xaaladda siyaasadeed ee Soomaaliya, isla markaana ay muhiimad gaar ah siinayso sidii looga hortagi lahaa in khilaafka jira uu horseedo xiisad siyaasadeed oo hor leh.
Madaxweynaha muddo xileedkiisu dhammaaday oo la sheegay inuu diyaar u yahay wada-hadal
Xubno ka tirsan Golaha Samatabixinta Qaranka ayaa sheegay in Xasan Sheekh Maxamuud uu muujiyay inuu diyaar u yahay inuu wada-hadal la yeesho mucaaradka, si loo helo xal siyaasadeed oo lagu dhammeeyo khilaafka taagan.
Hase yeeshee, weli lama oga in diyaar-garowgaas uu horseedi doono heshiis rasmi ah iyo in dhinacyadu isku soo dhawaan doonaan qodobada ay isku hayaan.
Mucaaradka ayaa maalmihii u dambeeyay kulamo gaar ah ku lahaa magaalada Muqdisho, iyagoo ka arrinsanayay xaaladda siyaasadeed iyo tallaabooyinka xiga ee ay qaadi doonaan.
Ilaa hadda wax war rasmi ah oo faahfaahsan kama soo bixin kulamadooda, taasoo sii kordhinaysa su’aalaha laga qabo halka ay ku dambeyn doonaan dadaallada lagu doonayo in lagu qaboojiyo khilaafka.
Kulanka wafdiga Britain iyo Xasan Sheekh waxaa sidoo kale lagu soo qaaday xaaladda amniga Soomaaliya, gaar ahaan qorshaha kala-guurka amniga iyo dadaallada lagu doonayo in ciidamada Soomaaliyeed ay si buuxda ula wareegaan mas’uuliyadda amniga dalka.
Britain ayaa sheegtay inay sii wadi doonto taageerada ay siiso Soomaaliya iyo saaxiibbada caalamiga ah, si loo gaaro dal leh amni, xasillooni iyo barwaaqo.
Waxaa sidoo kale laga hadlay diyaar-garowga saameynta El Niño, baahiyaha bani’aadannimo iyo sidii loo xoojin lahaa hay’adaha dowladda.
Dhanka kale, Safaaradda Jabuuti ee Soomaaliya ayaa warsaxaafadeed ka soo saartay dhacdadii ka dhacday garoonka diyaaradaha Ugaas Khaliif, taasoo iyaduna kusoo beegmaysa xilli ay jiraan dhaqdhaqaaqyo siyaasadeed iyo diblomaasiyadeed oo la xiriira xaaladda dalka.
War-saxaafadeedka safaaradda ayaa muhiim u ah fahamka mowqifka dowladda Jabuuti ee ku aaddan dhacdada garoonka, iyadoo weli loo baahan yahay in faahfaahinta qoraalka rasmiga ah si buuxda loo helo.
Kulanka wafdiga Britain ayaa noqonaya mid ka mid ah dadaallada diblomaasiyadeed ee lagu doonayo in lagu yareeyo khilaafka siyaasadeed ee Soomaaliya.
Su’aasha ugu weyn ayaa ah in Xasan Sheekh iyo mucaaradku ay awoodi doonaan inay gaaraan heshiis ku saabsan doorashooyinka, mise khilaafka jira uu sii socon doono iyadoo waqtiga siyaasadeed ee dalka uu noqonayo mid xasaasi ah.
Sidoo kale, waxaa isha lagu hayaa mowqifka dalalka saaxiibka la ah Soomaaliya iyo cadaadiska diblomaasiyadeed ee ay ku saari karaan dhinacyada siyaasadda si loo helo heshiis loo dhan yahay.
Xaaladda hadda taagan ayaa muujinaysa in mustaqbalka siyaasadeed ee Soomaaliya uu si weyn ugu xirnaan doono sida loo maareeyo khilaafka u dhexeeya dowladda iyo mucaaradka, iyo in la helo hannaan ay dhinacyadu ku wada qanacsan yihiin.

