Ciidamada Uganda ee qaybta ka ahaa howlgalka Midowga Afrika ee Soomaaliya ayaa la sheegay inay ka baxeen deegaannada Baraawe iyo Shalanbood ee gobolka Shabeellaha Hoose, iyadoo Dowladda Federaalka Soomaaliya ay ciidamadeeda u daabulayso goobahaas si ay ula wareegaan mas’uuliyadda amniga.
Tallaabadan ayaa ku soo beegmaysa xilli Uganda ay si rasmi ah u bilowday dhimista ciidamadeeda ku sugan Soomaaliya, kaddib muddo ku dhow labaatan sano oo ay qayb ka ahayd hawlgallada amniga ee dalka.
Ka bixitaanka ciidamada Uganda iyo qorshaha dowladda Soomaaliya ee la wareegidda goobaha ay ka baxayaan ayaa dhaliyey su’aalo ku saabsan diyaar-garowga ciidamada qaranka, xaaladda amni ee Shabeellaha Hoose iyo sida loo xaqiijinayo in aanay jirin meel bannaan oo ay kooxaha hubeysan ka faa’iideystaan.
Wararka laga helayo xaaladda amniga ee gobolka Shabeellaha Hoose ayaa sheegaya in ciidamada dowladda federaalka loo diyaarinayo inay la wareegaan goobihii ay ku sugnaayeen ciidamada Uganda.
Baraawe ayaa ah magaalo xeebeed muhiim ah oo ku taalla koonfurta gobolka Shabeellaha Hoose, halka Shalanbood ay ka mid tahay deegaannada istaraatiijiga ah ee isku xira Muqdisho, Marka iyo dhulka koonfurta Soomaaliya.
Goobahaasi waxay muhiim u yihiin isku socodka dadka iyo gaadiidka, dhaqaalaha deegaanka iyo hawlgallada amni ee ka socda gobolka.
Ciidamada dowladda ee halkaasi la geynayo ayaa la filayaa inay qaataan mas’uuliyadda sugidda amniga, ilaalinta xarumaha muhiimka ah iyo ka hortagga weerarrada ay kooxaha hubeysan ka geysan karaan deegaannadaas.
Dowladda Uganda ayaa 2-dii Nofeembar 2026 sheegtay inay bilowday ka bixitaanka ciidamadeeda ku sugan Soomaaliya, iyadoo tallaabadu qayb ka tahay qorshe tartiib-tartiib ah oo lagu soo afjarayo joogitaankeeda milatari.
Afhayeenka ciidamada Uganda, Kornayl Chris Magezi, ayaa sheegay in ciidamadii ugu horreeyay ee ku baxay heshiis laba geesood ah oo ay la lahaayeen dowladda Soomaaliya ay dib ugu laabteen dalkooda.
Uganda ayaa sidoo kale sheegtay inay qorshaynayso inay dhammaan ciidamadeeda Soomaaliya kala baxdo dhammaadka sannadka 2027, oo ay ku jiraan kuwa ka tirsan howlgalka Midowga Afrika ee AUSSOM.
Uganda waxay Soomaaliya ciidamadeedii ugu horreeyay u dirtay sannadkii 2007, xilligaas oo ay qayb ka noqotay howlgalka AMISOM. Ciidamadeeda ayaa markii dambe ka tirsanaa ATMIS, halka hadda ay ku jiraan AUSSOM.
Muddo dheer ayay ciidamada Uganda ka qayb qaateen dagaallada lagula jiray Al-Shabaab, sugidda amniga Muqdisho iyo ilaalinta xarumaha dowladda.
Gobolka Shabeellaha Hoose ayaa muddo dheer ahaa goob ay ka socdaan hawlgallo milatari oo u dhexeeya ciidamada dowladda, kuwa Midowga Afrika iyo Al-Shabaab.
Baraawe waxay leedahay muhiimad istaraatiijiyadeed oo dhinaca xeebaha ah, halka Shalanbood ay ku taallo marin isku xira magaalooyin iyo deegaanno muhiim u ah gobolka.
Amniga labada deegaan ayaa saameyn ku leh isu socodka dadka, ganacsiga, gaadiidka iyo awoodda dowladda ee ay ku maamusho deegaannada ku dhow.
Sidaas darteed, wareejinta goobaha ay ciidamada Uganda ka baxayaan waxay u baahan tahay qorshe amni oo isku xiran, si looga hortago weerarro lama filaan ah ama in ay abuuranto meel bannaan oo amni.
Ciidamada dowladda Soomaaliya ee la daabulayo ayaa wajahaya mas’uuliyad muhiim ah oo ku saabsan la wareegidda amniga goobaha ay ka baxayaan ciidamada Uganda.
Ka bixitaanka ciidamada shisheeye waxay fursad u noqon kartaa Soomaaliya inay xoojiso madax-bannaanideeda amni, balse waxay sidoo kale leedahay khataro haddii aan si wanaagsan loo qorsheyn.
La wareegidda Baraawe iyo Shalanbood waxay noqon kartaa imtixaan muhiim ah oo lagu cabbirayo awoodda ciidamada dowladda federaalka.
Haddii ciidamada Soomaaliya ay awoodaan inay si nabad ah ula wareegaan goobahaas, una xaqiijiyaan amniga shacabka, waxay noqon kartaa tallaabo muujinaysa horumar laga sameeyay dhismaha awoodda ciidamada qaranka.