Wararka qaar ayaa sheegaya in hay’adda maaliyadeed ay dib u eegis ku sameyneyso taageerada tooska ah ee miisaaniyadda dowladda, taas oo haddii la hakiyo saameyn ku yeelan karta dhaqaalaha iyo shaqada hay’adaha dowladda.
Taageerada miisaaniyadda ayaa muhiim u ah dowladda, maadaama ay qayb ka qaadato bixinta kharashaadka hay’adaha dowladda iyo fulinta qorshayaasha dhaqaale. Dukumentiyada miisaaniyadda dowladda ee 2026 waxay xuseen taageero Bangiga Adduunka oo dhan 75 milyan oo dollar oo ah barnaamijka taageerada siyaasadda horumarinta, taas oo ka duwan wadarta guud ee lacagaha deeq-bixiyeyaasha.
Go’aanka Maxkamadda Sare oo muranka sii kordhiyay
Arrintan ayaa timid kaddib markii Maxkamadda Sare ee Soomaaliya ay 5-tii Nofeembar soo saartay go’aan la xiriira muddo-xileedka Madaxweynaha iyo Baarlamaanka Federaalka.
Maxkamaddu waxay sheegtay in muddo-xileedka Xasan Sheekh uu dhammaaday 15-kii May 2026, iyadoo sidoo kale go’aan ka gaartay muddo-xileedka labada aqal ee Baarlamaanka. Waxay dhinacyada siyaasadda siisay waqti ay ku gaaraan heshiis ku saabsan hannaanka doorashooyinka.
Go’aankaas ayaa waxaa ka dhashay dood siyaasadeed oo xooggan, iyadoo mucaaradka iyo qaar ka mid ah dowlad-goboleedyadu ay ku adkeysanayaan in la ixtiraamo go’aanka maxkamadda, halka dowladda federaalku ay difaaceyso hannaanka siyaasadeed ee ay waddo.
Haddii Bangiga Adduunku si rasmi ah u hakiyo taageerada miisaaniyadda, dowladda federaalka waxaa la kulmi kara culays dhaqaale, gaar ahaan marka la eego ku tiirsanaanta deeqaha caalamiga ah.
Dib-u-dhaca lacagahaas wuxuu saameyn ku yeelan karaa qorshaha miisaaniyadda, kharashaadka hay’adaha dowladda iyo barnaamijyada dib-u-habeynta maaliyadda.
Sidoo kale, dowladda waxaa laga yaabaa inay dib u eegto kharashaadka, isla markaana raadiso ilo kale oo lagu daboolo baahiyaha miisaaniyadda.
Waxaa muhiim ah in la fahmo in hakinta taageerada tooska ah ee miisaaniyadda aysan la macno ahayn in dhammaan mashaariicda Bangiga Adduunka ee Soomaaliya la joojiyay, maadaama mashaariicda horumarineed ay leeyihiin heshiisyo iyo nidaamyo u gaar ah.
Deeq-bixiyeyaasha oo doonaya xal siyaasadeed
Warbixinnada laga qoray xaaladda Soomaaliya waxay muujinayaan in deeq-bixiyeyaasha caalamiga ahi ay muhiimad siinayaan xasilloonida hay’adaha dowladda, hufnaanta maamulka maaliyadda iyo heshiis siyaasadeed oo lagu xalliyo muranka doorashooyinka.
Waxaa jira walaac laga qabo in khilaafka u dhexeeya dowladda federaalka, mucaaradka iyo dowlad-goboleedyada uu sii dheeraado, taas oo adkeyn karta wada-shaqeynta hay’adaha caalamiga ah.
Xukuumadda federaalka waxaa muhiim u ah inay si cad uga jawaabto wararka ku saabsan taageerada Bangiga Adduunka, isla markaana ay shacabka iyo hay’adaha dalka u soo bandhigto xogta dhabta ah ee ku saabsan lacagaha la filayay iyo kuwa la helay.
Sidoo kale, xalinta khilaafka dastuuriga ah iyo in heshiis siyaasadeed laga gaaro doorashooyinka ayaa muhiim u ah dib u dhiska kalsoonida hay’adaha caalamiga ah.
Haddii aan la helin is-afgarad siyaasadeed, waxaa sii adkaan kara in dowladda ay si buuxda u fuliso qorshayaasheeda dhaqaale iyo kuwa amni.

