Ka qeybgalka xubno mucaarad ku ah Dowladda Federaalka Soomaaliya ee munaasabadda caleema-saarka hoggaamiyaha cusub ee Galmudug, Liibaan Axmed Xasan (Liibaan Shuluq), ayaa dhalinaya su’aalo siyaasadeed oo ku saabsan midnimada mucaaradka, aqbalaadda hoggaanka cusub iyo jihada khilaafka siyaasadeed ee dalka.
Xubno mucaarad ah ayaa horey u muujiyey mowqif ka duwan kan dowladda Federaalka oo ku saabsan hannaanka doorashooyinka iyo isbeddellada siyaasadeed ee dalka. Hase yeeshee, hambalyada iyo ka qeybgalka munaasabadaha hoggaanka cusub waxay muujinayaan in mucaaradku uusan mar walba isku mowqif ka ahayn arrimaha dowlad-goboleedyada.
Mucaaradka Dowladda Federaalka ma aha urur siyaasadeed keliya oo leh hoggaan iyo go’aan mideysan oo dhammaan xubnihiisu ku khasban yihiin inay raacaan. Waxaa ku jira siyaasiyiin hore xilal uga soo qabtay dowladda dhexe, hoggaamiyeyaal dowlad-goboleedyo, xildhibaano iyo siyaasiyiin ku kala aragti duwan arrimaha doorashooyinka iyo awood-qaybsiga.
Sidaas darteed, ka qeybgalka ama hambalyada loo diro hoggaamiye la doortay waxay noqon kartaa go’aan uu qof ama koox gaar ahi qaadatay, iyadoo aanay khasab ahayn inay ka tarjumayso mowqifka guud ee mucaaradka.
Warbixinnadii ka dambeeyey doorashada Liibaan Shuluq ayaa tilmaamay inuu jiro madmadow siyaasadeed oo ka dhex muuqda xubnaha mucaaradka, gaar ahaan sida ay uga falcelinayaan doorashooyinka dowlad-goboleedyada iyo xiriirka ay la leeyihiin Dowladda Federaalka.
Haddii xubno ka tirsan mucaaradka ay ka qeybgalayaan caleema-saarka Liibaan Shuluq, tallaabadaasi waxay sii xoojin kartaa aragtida ah in mucaaradku uusan lahayn hal mowqif oo mideysan oo ku saabsan dhammaan arrimaha siyaasadda.
Laakiin tani kaligeed ma caddaynayso in Golaha Mustaqbalka uu burburay ama in xubnaha ka qeybgalaya munaasabadda ay taageero buuxda siiyeen Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud. Si loo ogaado saameynta dhabta ah, waxaa loo baahan yahay in la eego hadallada xubnaha, go’aannada rasmiga ah ee golaha iyo mowqifyada ay ka qaataan arrimaha siyaasadeed ee soo socda.
Liibaan Axmed Xasan ayaa loo doortay hoggaamiyaha cusub ee Galmudug 22-kii Oktoobar 2026. Munaasabadda caleema-saarkiisa ayaa loo qorsheeyey inay ka dhacdo Dhuusamareeb, waxaana la sheegay in madax iyo masuuliyiin heer federaal iyo heer dowlad-goboleed ay u safrayeen magaalada si ay uga qeyb galaan.
Hoggaanka cusub wuxuu wajahayaa caqabado ay ka mid yihiin xoojinta wada-shaqaynta siyaasiyiinta Galmudug, wax ka qabashada tabashooyinka siyaasadeed iyo sugidda amniga deegaannada maamulka.
Ka qeybgalka siyaasiyiin mucaarad ahi wuxuu noqon karaa fursad lagu dhiso xiriir cusub, balse waxaa lagu qiimeyn doonaa waxa ka dambeeya munaasabadda: ma jiri doonaan wadahadallo, heshiisyo ama tallaabooyin wax ka beddelaya khilaafaadka siyaasadeed?
Dhinac, wuxuu muujin karaa kala duwanaanshaha mowqifyada mucaaradka iyo sida xubnaha qaarkood ay uga hormarinayaan xiriirka Galmudug khilaafka ay dowladda Federaalka kala leeyihiin.
Dhinaca kale, wuxuu noqon karaa tallaabo siyaasadeed oo lagu ilaalinayo xiriirka dowlad-goboleedka, laguna muujinayo in khilaafka siyaasadeed aan loo beddelin go’doomin ama diidmo wadajir ah.