Xasan Sheekh Maxamuud ayaa Villa Soomaaliya kula kulmay Taliyaha Ku-xigeenka Ciidanka Difaaca Dadka Uganda (UPDF), Sareeye Guuto Sam Okiding, waxaa ay kawada hadleen sidii loo xoojin lahaa iskaashiga ammaanka labada dal, loo dardar-gelin lahaa howlgalada ka dhanka ah argagixisada ee wadajirka ah, iyo sidii loo horumarin lahaa iskaashiga istiraatiijiyadeed ee u dhexeeya labada dal.
Xasan Sheekh Maxamuud wuxuu u mahadceliyey dowladda Uganda iyo dadka reer Uganda taageeradooda joogtada ah ee Soomaaliya, gaar ahaan dhisidda iyo xoojinta hay’adaha ammaanka iyo ka qaybqaadashada dadaallada lagu gaarayo nabad waarta. Wuxuu adkeeyey muhiimadda xoojinta xiriirka istiraatiijiga ah ee Soomaaliya iyo Uganda, isagoo sheegay in iskaashiga labada dal uu door muhiim ah ka ciyaaro xasilloonida gobolka iyo guusha dadaallada ka dhanka ah argagixisada.
Taliyaha Ciidanka Xoogga Dalka Soomaaliyeed ayaa horey u bogaadiyey Ciidanka Difaaca Dalka Uganda doorkooda muhiimka ah howlgalada ka dhanka ah Al-Shabaab, isagoo u mahadceliyey Uganda kaalinteeda joogtada ah ee xasilinta Soomaaliya iyo ka qaybqaadashadeeda joogtada ah ee ilaalinta nabadda ee AUSSOM.
Booqashada Janaraal Okiding waxay ku beegantahay ka dib Shirkii Taliyeyaasha Ciidamada AUSSOM ee Muqdisho, kaasoo isu keenay hoggaamiyeyaasha difaaca ee dalalka ciidamadu joogaan soomaaliya si ay dib ugu eegaan horumarka howlgalka, u qorsheeyaan ficillo wadajir ah, isla markaana uga doodaan mustaqbalka howlgalkan iyadoo ay jirto hubin la’aan dhaqaale oo weyn.
Shirkani waxa uu daba socda Shirka Gaarka ah ee Madaxda Dalalka Ciidamadu ka jogaan ee AUSSOM, oo ka dhacay Kampala, Uganda, 31-kii Luulyo 2026, kaasoo madax ka ahaa Madaxweynaha Uganda, Yoweri Museveni.
Khabiirada milatariga ayaa soo gebagebeeyey qorshe hawleed wadajir ah oo lagu dardargelinayo howlgallada ka dhanka ah Al-Shabaab, lagu xoojinayo wadaagista sirdoonka, iyo lagu hagaajinayo isku dubbaridka awoodaha milateri iyo kheyraadka ee ciidammada ka qeyb qaadanaya howsha. Qorshahan, oo loo soo bandhigay madaxda difaaca si ay u eegaan una ansixiyaan, waxaa la filayaa inuu noqdo qaab-dhismeed loogu talagalay wejiga xiga ee howlgallada ee loo qorsheeyey xoojinta amniga iyo xasilloonida Soomaaliya iyo gobolka.
Uganda waa mid ka mid ah dalalka ugu badan ee ciidamadu ka qayb qaataan AUSSOM, iyadoo 4,500 oo askar ah la geeyey howlgallada iyadoo lagu jiro qaab-dhismeedka hadda ee howlgalka. Dalka ayaa ahaa tiir muhiim ah oo ka mid ah howlgallada taageerada nabadda ee Midowga Afrika ee Soomaaliya tan iyo markii la bilaabay safaradii ugu horreeyay 2007, ciidamada Uganda-na waxay ka howlgalaan qaybo badan, iyagoo fulinaya howlgallo wadajir ah oo ay la yeeshaan ciidanka Soomaaliya iyo bixinta tababar iyo taageero saadka ah.
Doorka Uganda ee Kala-guurka Ammaanka Soomaaliya.
Shirkii Kampala, oo isu keenay hoggaamiyeyaasha Soomaaliya, Uganda, Burundi, Jabuuti, Itoobiya, Kenya, iyo Masar, iyo sidoo kale wakiillo ka socda Midowga Afrika, IGAD, iyo Qaramada Midoobay, ayaa la qabtay xilli ay sii kordhayeen hubanti la’aanta ku saabsan maalgelinta AUSSOM mustaqbalka. Maraykanku wuxuu Midowga Afrika u sheegay 1-da Luulyo 2026 in uusan taageeri doonin cusboonaysiinta waajibaadka hawlgalka marka uu hor yimaado Golaha Ammaanka ee Qaramada Midoobay bishii Diseembar, taasoo kordhinaysa welwelka ku saabsan awoodda hawlgalka inuu sii wado howshiisa kadib 2026.
Shirkii Kampala, dalalka ciidamadu ka yimaadeen waxay ku booriyeen Golaha Ammaanka ee QM inuu sii wado taageerada saadka iyo howlgalka howlgalka muddo kale oo 18 ilaa 24 bilood ah, iyagoo digniin ka bixiyay in bixitaanka hore uu dhaawici karo guulaha amniga oo dib u dhigi karo wareejinta mas’uuliyadaha ciidamada Soomaalida. Madaxweynaha Uganda Yoweri Museveni ayaa ku baaqay in dalalka Afrika ay qaadaan mas’uuliyad dheeraad ah si loo xaqiijiyo nabadda iyo xasiloonida Soomaaliya, halka hoggaamiyayaashu ay mar kale xaqiijiyeen go’aankooda ku aaddan in la kordhiyo joogitaanka hawlgalka inkastoo ay jiraan hanjabaado ku saabsan taageeradiisa saadka.
Booqashada Janaraal Okiding waa qayb ka mid ah qaab weyn oo ku saabsan ka qaybgalka sare ee milatariga Uganda ee Soomaaliya, iyadoo lagu doonayo in la xoojiyo iskaashiga milatari iyo in la qiimeeyo doorka Uganda ee howlgalka nabad ilaalinta Midowga Afrika.
Inkastoo kulankii Xasan Sheekh Maxamuud iyo Janaraal Okiding iyo shirweynaha guud ee Taliyeyaasha Ciidamada AUSSOM uu muujinayo iskaashiga amni ee xooggan ee u dhexeeya Soomaaliya iyo Uganda, mustaqbalka howlgalka AU ayaa weli ah mid aad u hubanti la’aan ah.
Go’aanka Mareykanka ee ah in la joojiyo maalgelinta UNSOS bisha Diseembar 2026 waxa uu khatar geliyay sii jiritaanka howlgalka, waxaana codsiga dalalka tabarucaaya ciidanka ee kordhinta taageerada nidaamka UN muddo 18 ilaa 24 bilood uu muujinayaa aqoonsi ah in ciidanka Soomaaliyeed aysan weli diyaar u ahayn inay qaataan mas’uuliyadda buuxda ee amniga.
Uganda, inkastoo ay bixisay ciidamo muhiim ah isl markaana leh ballanqaad taariikhi ah, waxay la kulantaa cadaadisyo gudaha ah iyo xadidaad kheyraad, taasoo keentey su’aalo ku saabsan awooddeeda ay ku sii wadi karto heerka hadda ee ballanqaadka. Intaas waxaa sii dheer, xoogga la saarayo iskaashiga milateri,lagama maarmaan, horumarkaas lama jaanqaadi karo horumar la mid ah oo ku saabsan xasiloonida, maamulka, iyo isu-soo-dheellitirka meelaha laga xoreeyey Al-Shabaab.
Haddii aan la wajahinin sababaha hoose ee khilaafka, oo ay ku jiraan kala-soocidda, musuqmaasuqa, iyo xukunka sharci ee daciifka ah, guulaha milatari waxay halis u noqon karaan kuwo ku meel gaar ah.
Dowladda Soomaaliya waxaa lagu talinayaa inay hubiso in qorsheynta amniga ay la socoto horumar dhab ah oo lagu dhisayo hay’ado masuul ah, waxtar leh, oo awood u leh inay sii wadaan guulaha amniga ka dib markii howlgalkii AU uu baxo, isla markaana sidoo kale ballaarinta iskaashigeeda caalamiga ah si looga yareeyo ku tiirsanaanta mid ka mid ah kaalmayaasha.