Soomaaliya ayaa waxay wajahaysaa mid ka mid ah xilliyadii ugu adkaa ee siyaasadeed tan iyo markii dalka laga baxay marxaladdii ku-meelgaarka ahayd. Khilaafka ugu weyn wuxuu salka ku hayaa habka doorashada, muddada xilka madaxweynaha iyo dowladda federaalka, iyo cidda leh awoodda sharci ee lagu hagayo dalka inta laga gaarayo doorasho cusub.
Xasan Sheekh Maxamuud ayaa ku adkeysanaya in wax-ka-beddellada dastuurka ee Baarlamaanku ansixiyay ay kordhiyeen muddada xilkiisa, halka mucaarad iyo siyaasiyiin kale ay diiddan yihiin, iyagoo ku doodaya in muddadii dastuuriga ahayd ay dhammaatay, isla markaana aan la aqbali karin muddo-kordhin aan heshiis siyaasadeed oo loo dhan yahay lagu gaarin.
Khilaafkan ayaa hadda ka gudbay dood siyaasadeed oo keliya, waxaana uu saameyn ku yeeshay xiriirka dowladda dhexe iyo qaar ka mid ah dowlad-goboleedyada, iyadoo xiisadaha siyaasadeed ay mararka qaar isu beddeleen isku dhacyo hubeysan, sida dhacdooyinkii ugu dambeeyay ee Baydhabo.
Qodobka ugu weyn ee la isku hayo waa cidda xaqa u leh inay go’aamiso muddada xilka dowladda iyo jadwalka doorashada.
Xasan Sheekh wuxuu taageerayaa nidaam doorasho oo ku saleysan codka shacabka, halka mucaaradka iyo dhinacyo kale ay walaac ka muujiyeen habka loo marayo isbeddellada siyaasadeed iyo dastuuriga ah.
Warbixin ay soo saartay Chatham House bishii Juun 2026 ayaa sheegtay in markii 15-ka May 2026 la soo dhowaaday ay weli jirtay hubanti la’aan ku saabsan kala-guurka siyaasadeed, iyadoo aan la hayn taariikh doorasho oo si wadajir ah loo isla qaatay. Xasan Sheekh wuxuu saxiixay wax-ka-beddello dastuur oo Baarlamaanku ansixiyay, isaga oo ku dooday in wax-ka-beddelladaasi muddada xilkiisa ka dhigayaan shan sano, taasoo ka dhigaysa dhammaadka cusub 15-ka May 2027.
Mucaaradka Soomaaliya waxay ku doodaan in madaxweynaha iyo Baarlamaanku aysan awood u lahayn inay si iskood ah u kordhiyaan muddo xileedka dowladda, iyagoo aan helin heshiis siyaasadeed oo ay qayb ka yihiin dhinacyada kale ee dalka.
Qaar ka mid ah mucaaradka waxay sheegayaan in haddii doorasho la qaban waayo waqtigii loo qorsheeyay, dalka uu geli karo xaalad sharci iyo siyaasadeed oo khatar ah.
Sida ay sheegtay EUAA, dhammaadkii Maarso 2026 xaaladda siyaasadeed ee Soomaaliya waxay ahayd mid aad u kala qeybsan, iyadoo madaxweynaha iyo Baarlamaanku ay wajahayeen dhammaadka muddadooda, halka weli aan heshiis qaran laga gaarin nidaamka doorashada.
Beesha caalamka, sida Qaramada Midoobay, Midowga Afrika, Midowga Yurub, Mareykanka, UK iyo hay’adaha kale, ma aha hay’ad sharci ahaan awood u leh inay si toos ah u magacaabaan ama xilka uga qaaddo madaxweynaha Soomaaliya,Laakiin waxay leedahay saameyn siyaasadeed, dhaqaale, diblomaasiyadeed iyo amni oo aad u weyn.
Waxay cadaadis ku saari kartaa dhinacyada Soomaaliyeed inay wadahadal galaan, waxayna adeegsan kartaa cunaqabateyn, shuruudo ku xiran taageerada dhaqaale, go’aanno diblomaasiyadeed iyo cadaadis siyaasadeed.
Sidaas darteed, haddii khilaafku sii xumaado, beesha caalamku waxay awood u leedahay inay si weyn u kordhiso cadaadiska, laakiin go’aanka ugu dambeeya ee xilka madaxweynaha waa inuu ka yimaadaa hannaan Soomaali leedahay oo sharci iyo siyaasadeed lagu heshiiyay.
Laakiin waxay leedahay saameyn siyaasadeed, dhaqaale, diblomaasiyadeed iyo amni oo aad u weyn,Haa. Tusaalaha ugu dhow waa Madaxweyne Maxamed Cabdullaahi Maxamed (Farmaajo) sanadkii 2021.
Muddadii xilka Farmaajo waxay si rasmi ah u dhammaatay 8-dii Febraayo 2021 iyadoo aan la qaban doorasho cusub. Khilaafkii doorashada ayaa sii xoogaystay, waxaana Baarlamaanka Golaha Shacabka uu bishii Abriil 2021 ansixiyay muddo-kordhin laba sano ah,Go’aankaas waxaa si adag uga horyimid beesha caalamka.
Midowga Yurub wuxuu sheegay in muddo-kordhin aan heshiis siyaasadeed lagu gaarin aysan ahayn xal, halka UK ay sidoo kale ku baaqday in laga fogaado muddo-kordhin iyo tallaabooyin hal dhinac ah.
Xiisadda ayaa ugu dambeyn gaartay heer ay Muqdisho ka dhacaan dagaallo u dhexeeya kooxo hubeysan oo dhinacyada siyaasadda taageersanaa.
Kadib cadaadis gudaha iyo dibadda ah, Farmaajo wuxuu ka noqday qorshihii muddo-kordhinta, waxaana dib loogu laabtay wadahadallo lagu diyaarinayay doorashada.
Xaaladda maanta jirta waxay leedahay duruufo sharci iyo siyaasadeed oo ka duwan tii 2021. Xasan Sheekh wuxuu ku doodayaa in Baarlamaanku ansixiyay wax-ka-beddel dastuur oo saldhig u ah muddada cusub, halka mucaaradku ay ku doodayaan in wax-ka-beddelkaas aanu ahayn mid ay dhinacyada oo dhan ku heshiiyeen.
Sidaas darteed, muranka maanta jira ma aha oo keliya xilkiisii dhammaaday iyo inuu diiday inuu baxo”; waa khilaaf ku saabsan sharciyadda isbeddelka dastuurka, habka doorashada iyo heshiiska siyaasadeed ee dalka.
Waxaa horay u jiray dadaallo caalami ah oo lagu dhex-dhexaadinayay Soomaaliya. Warbixin la qoray May 2026 ayaa sheegtay in Midowga Afrika, IGAD iyo Qaramada Midoobay ay ku baaqayeen in dib loo bilaabo wadahadallada kala-guurka, iyadoo Mareykanka iyo UK ay door ku lahaayeen dadaallada dhexdhexaadinta.