Dagaalladii ka dhacay aagga Leego, Jameeco iyo waddada isku xirta Leego iyo Buurhakaba ayaa dhaliyey su’aalo culus oo la xiriira qorshaha ciidamada dowladda, xogta sirdoonka, khasaaraha soo gaaray ciidanka iyo xaaladda siyaasadeed ee Koonfur Galbeed.
Dagaalka ugu weyn ayaa dhacay 26-kii Oktoobar 2026, agagaarka deegaanka Jameeco, xilli ciidamada dowladda Federaalka Soomaaliya ay ku jireen Hawlgalka Banooda, kaas oo ujeeddadiisu ahayd in la wiiqo awoodda Al-Shabaab, lana sugo waddooyinka muhiimka ah ee isku xira Muqdisho, Leego iyo Baydhabo.
Hase yeeshee, weerarkii lagu qaaday kolonyada ciidamada ayaa sababay khasaare xooggan oo ay dhinacyadu siyaabo kala duwan uga hadleen. Waxaa intaas dheer weerar kale oo 8-dii Nofeembar ka dhacay agagaarka Leego, kaas oo ciidamada dowladda lagu weeraray xilli ay dib ugu laabanayeen goobihii dagaalka.
Dhacdooyinkan ayaa keenay in la isweydiiyo: Ciidamada ma waxaa loo diray hawlgal aan xogtiisa si wanaagsan loo diyaarin, mise waxaa jiray qorshe qarsoon oo lagu doonayay in lagu wiiqo awooddooda?
Dagaalkii Jameeco iyo khasaaraha ciidamada dowladda,Wararka laga helay dagaalkii 26-kii Oktoobar ayaa tilmaamay in ciidamada dowladda ay ku dhaqaaqayeen waddada Leego iyo Buurhakaba, markii weerar gaadmo ah lagu qaaday.
Wasaaradda Gaashaandhigga Soomaaliya ayaa dhinaceeda sheegtay in ciidamada dowladda ay dileen ku dhowaad 75 dagaalyahan oo Al-Shabaab ah, halka 56 kalena ay dhaawaceen. Wasaaraddu waxay xaqiijisay in weerarka loo adeegsaday gaadiid walxaha qarxa laga soo buuxiyey, balse ma aysan shaacin tiro rasmi ah oo ku saabsan khasaaraha ciidamada dowladda.
Al-Shabaab ayaa iyaduna sheegatay inay dishay boqolaal askari, ayna qabsatay gaadiid iyo hub. Sheegashooyinkaas si madax-bannaan looma xaqiijin.
Farqiga weyn ee u dhexeeya warbixinnada labada dhinac ayaa sii kordhiyey su’aalaha ku saabsan waxa dhab ahaan ka dhacay goobta dagaalka.
Maxaa keenay in dagaalka loo arko mid shaki badan leh?Waxaa jira dhowr arrimood oo keenay in dadweynaha iyo dadka falanqeeya amniga ay su’aalo ka keenaan dagaalka.
Xogta sirdoonka iyo diyaarinta hawlgalka,Su’aasha koowaad waxay tahay: ciidamadu ma haysteen xog ku filan oo ku saabsan goobta ay ku wajahan yihiin iyo awoodda Al-Shabaab ee halkaas joogtay?
Haddii kolonyo ciidan oo tiro badan ay gasho meel uu cadowgu ku diyaariyey weerar gaadmo ah, waxaa lagama maarmaan ah in la baaro xogtii sirdoonka, qiimeyntii khatarta iyo qorshihii lagu ilaalin lahaa ciidamada.
Waa in la ogaadaa in weerar gaadmo ah uusan keligiis caddayn u ahayn shirqool, balse uu muujin karo fashil dhinaca xogta iyo diyaarinta hawlgalka ah.
Sababta ciidamada loogu dhaqaaqay waddo khatar ah,Waddada isku xirta Leego iyo Buurhakaba waxay leedahay muhiimad ciidan iyo mid istaraatiiji ah. Waxay muhiim u tahay isu socodka ciidamada, sahayda iyo gaadiidka shacabka.
Haddii ciidamo ay waddadaas maraan iyagoo aan haysan ilaalin ku filan, waxaa dhalanaya su’aal ah cidda masuulka ka ahayd qorshaha dhaqdhaqaaqa iyo sababta aan loo qaadin tallaabooyin looga hortagi karay weerarka.
Khasaaraha oo aan si buuxda loo shaacin,Dowladdu waxay faahfaahin ka bixisay khasaaraha la sheegay inuu gaaray Al-Shabaab, balse muddo ayay ka gaabsatay inay si cad u sheegto khasaaraha ciidankeeda.
Arrintan waxay abuurtay shaki iyo warar is khilaafsan. Ciidanka iyo shacabka labaduba waxay xaq u leeyihiin in la helo xog rasmi ah oo ku saabsan askarta ku dhimatay, dhaawacantay ama la la’yahay.
Xiriirka dagaalka iyo khilaafka siyaasadeed ee Koonfur Galbeed,Dagaalka Leego lagama sooci karo xiisadda siyaasadeed iyo tan amni ee ka taagan deegaannada Koonfur Galbeed.
Maalmaha ka horreeyay dagaalka, waxaa jiray iska horimaadyo iyo loollan u dhexeeyay dowladda Federaalka iyo ciidamo la xiriira madaxweynihii hore ee Koonfur Galbeed, Cabdicasiis Xasan Maxamed Laftagareen.
Ciidamo taageersan Laftagareen ayaa la sheegay inay la wareegeen deegaanno muhiim ah oo gobolka Bay ka tirsan, oo ay ku jirto Buurhakaba. Dowladda Federaalka ayaa dhinaceeda ku eedeysay Al-Shabaab inay gacan ka geysatay dhaqdhaqaaqyadaas, halka dhinaca Laftagareen uu eedeymahaas beeniyey.
Sidaas darteed, Hawlgalka Banooda wuxuu lahaa laba dhinac oo muhiim ah: dagaalka ka dhanka ah Al-Shabaab iyo isku dayga lagu xaqiijinayo awoodda dowladda ee deegaannada ay ka jireen khilaafaadka siyaasadeed iyo kuwa ciidan.
Halkaas ayay ka dhalanayaan su’aalaha ku saabsan in khilaafka siyaasadeed uu saameyn ku yeeshay go’aannada amni iyo sida loo maamulay hawlgalka.
Si kastaba ha ahaatee, ma jiro caddeyn la xaqiijiyey oo muujinaysa in dagaalka si ula kac ah loogu abaabulay in ciidamada dowladda lagu khasaaro.
Weerarkii labaad ee agagaarka Leego: Maxaa dhacay 8-dii Nofeembar?Arrin kale oo sii kordhisay shakiga ayaa ahayd weerar ka dhacay agagaarka Leego 8-dii Nofeembar.
Weerarkan labaad wuxuu dhalinayaa su’aal kale: maxaa sababay in ciidamo hore dagaal uga soo laabtay ay mar kale galaan goob khatarteeda amni aan si buuxda loo xaqiijin?
Jawaabta su’aashaas waxay ku jirtaa baaritaanka qorshaha dhaqdhaqaaqa ciidamada, xogta laga hayey cadowga iyo cidda bixisay amarka hawlgalka.
Sheekada diyaaradaha Turkiga iyo eedeymaha weerarka cirka,Dagaalkii Jameeco kaddib waxaa baraha bulshada iyo warbaahinta qaarkood lagu faafiyey sheegashooyin la xiriiray in diyaarado dagaal ama diyaaradaha aan duuliyaha lahayn ee Turkiga ay si khaldan u beegsadeen ciidamo Soomaaliyeed.
Xafiiska Amniga Qaranka ee Soomaaliya ayaa 28-kii Oktoobar beeniyey eedeymaha sheegaya in diyaaradaha Turkiga ay duqeeyeen ciidamada dowladda.
Dowladdu waxay sheegtay inaysan jirin dhacdo ay diyaaradaha Turkiga si khaldan ugu weerareen ciidamada Soomaaliya, iyadoo xustay in xiriirka milatari ee labada dal uu ku dhisan yahay iskaashi amni iyo la-dagaallanka Al-Shabaab.
Sidaas darteed, sheegashada weerarka cirka looma qaadan karo xaqiiqo la xaqiijiyey. Waxaase weli muhiim ah in si cad loo sharaxo wixii ka dhacay goobta dagaalka, gaar ahaan khasaaraha ciidamada iyo burburka gaadiidka.
Shirqool ma ahaa mise fashil ciidan?Marka la isku geeyo dhacdooyinka, waxaa jira saddex aragtiyood oo mudan in la baaro.
Aragtida koowaad waa in dagaalku ahaa weerar gaadmo ah oo Al-Shabaab si wanaagsan u qorshaysay, iyadoo ka faa’iidaysatay xogta iyo nuglaanta ciidamada dowladda.
Aragtida labaad waa in uu jiray fashil dhinaca sirdoonka, hoggaaminta iyo qorsheynta hawlgalka ah, taas oo ciidamada gelisay xaalad ay ku adkaatay inay iska difaacaan weerarka.
Aragtida saddexaad waa tuhunka siyaasadeed ee sheegaya in loollanka Koonfur Galbeed uu saameyn ku yeeshay hawlgalka, isla markaana ay dhici karto in go’aanno aan si buuxda u waafaqsanayn baahida amni la qaatay.
Laakiin aragtida saddexaad waxay u baahan tahay caddeymo adag. Waxaa loo baahan yahay amarro ciidan, xogta sirdoonka, warbixinnada goobta dagaalka iyo baaritaan lagu ogaado cidda qaadatay go’aannada muhiimka ah.
Maxaa la gudboon dowladda Soomaaliya?Dowladda Federaalka Soomaaliya waxaa saaran mas’uuliyad ah inay shacabka iyo ciidamada siiso jawaabo cad.