Soomaaliya ayaa sannadka 2026 noqotay meel ay danahooda siyaasadeed, dhaqaale iyo amni ku loollamayaan dowlado dhowr ah oo gobolka iyo caalamka ah. Muhiimadda istaraatiijiga ah ee dalka, xeebihiisa dheer, dekedaha, kheyraadka dabiiciga ah iyo halka uu kaga yaallo marinnada ganacsiga caalamiga ah ayaa soo jiitay dalal doonaya inay saameyn ku yeeshaan mustaqbalka Soomaaliya.
Dowladaha ugu waaweyn ee saameynta ku leh Soomaaliya waxaa ka mid ah Turkiga, Imaaraadka Carabta, Sacuudiga, Masar, Itoobiya, Israa’iil, Qatar, Mareykanka iyo Shiinaha. Dalalkan waxay ku kala duwan yihiin danaha ay ka leeyihiin Soomaaliya iyo qaabka ay u raadinayaan saameynta.
Turkiga ayaa ka mid ah dowladaha sida weyn ugu dhex jira arrimaha Soomaaliya, isagoo Dowladda Federaalka kala shaqeeya dhinacyada amniga, tababarka ciidamada, dhaqaalaha iyo horumarinta kaabayaasha dhaqaalaha.
Turkiga wuxuu Muqdisho ku leeyahay xarunta tababarka ciidamada ee TURKSOM, wuxuuna sidoo kale heshiisyo kala duwan la galay Soomaaliya oo la xiriira iskaashiga difaaca iyo amniga badda.
Dhanka kale, Imaaraadka Carabta ayaa muddo dheer dano dhaqaale iyo amni ku lahaa Soomaaliya. Shirkadda DP World ayaa maalgashi ku leh dekedda Berbera, halka Imaaraadku xiriir la leeyahay maamullada Puntland iyo Jubbaland.
Khilaafka Muqdisho iyo Abu Dhabi ayaa sii xoogaystay kadib markii Dowladda Federaalka Soomaaliya ay ku dhawaaqday joojinta heshiisyadii iskaashi ee ay la lahayd Imaaraadka. Tallaabadaas ayaa dhalisay su’aalo ku saabsan mustaqbalka xiriirka labada dhinac iyo saameynta ay ku yeelan karto siyaasadda gudaha Soomaaliya.
Sacuudi Carabiya ayaa sidoo kale danaynaya Soomaaliya, gaar ahaan amniga Badda Cas iyo Gacanka Cadmeed.
Khilaafka u dhexeeya Sacuudiga iyo Imaaraadka ee ka dhashay arrimaha Yemen ayaa saameyn ku yeeshay tartanka siyaasadeed ee Geeska Afrika. Labada dal oo hore u ahaa xulafo ayaa hadda ku kala aragti duwan arrimo dhowr ah oo gobolka ka jira.
Soomaaliya waxay muhiim u tahay Sacuudiga sababo la xiriira halka ay ku taallo iyo kaalinta ay ku leedahay amniga marinnada ganacsiga caalamiga ah.
Masar ayaa xiriir dhow la leh Dowladda Federaalka Soomaaliya, gaar ahaan dhinacyada iskaashiga milatari iyo amniga.
Khilaafka muddada dheer u dhexeeya Masar iyo Itoobiya ee ku saabsan biyaha webiga Niilka iyo biyo-xireenka Itoobiya ayaa qeyb ka ah sababaha ay Qaahira muhiimad u siiso Soomaaliya.
Itoobiya dhankeeda waxay danaynaysaa inay hesho marin-badeed, maadaama aysan lahayn xeeb u gaar ah. Arrintan ayaa xiisad dhalisay markii ay Itoobiya heshiis is-afgarad la gashay Somaliland bishii Janaayo 2024.
Dowladda Federaalka Soomaaliya ayaa heshiiskaas ka hortimid, iyadoo ku tilmaantay mid xadgudub ku ah madax-bannaanida iyo midnimada dhuleed ee dalka.
Turkiga ayaa markii dambe dhex-dhexaadiyay Soomaaliya iyo Itoobiya, waxaana ka dhashay Baaqa Ankara ee Diseembar 2024, kaas oo labada dal ku muujiyeen inay muhiim tahay in khilaafaadka lagu xalliyo wadaxaajood.
Aqoonsigii ay Israa’iil siisay Somaliland bishii Diseembar 2025 ayaa furay bog cusub oo muran diblomaasiyadeed ka dhex abuuray Soomaaliya iyo dalal kale.
Dowladda Federaalka Soomaaliya ayaa tallaabadaas si adag uga hortimid, iyadoo ku adkeysanaysa in Somaliland ay qeyb ka tahay dhulka Soomaaliya.
Dhanka kale, Somaliland waxay rajaynaysaa in aqoonsiga Israa’iil uu dhiirrigeliyo dalal kale inay iyaguna aqoonsadaan.
Israa’iil waxay danaynaysaa goobta istaraatiijiga ah ee Somaliland, gaar ahaan xeebaha u dhow Gacanka Cadmeed iyo marinka Baabul-Mandab, oo muhiim u ah amniga Badda Cas iyo maraakiibta ganacsiga.
Qatar ayaa ka mid ah dowladaha xiriirka dhow la leh Dowladda Federaalka Soomaaliya. Iskaashigeedu wuxuu ku saabsan yahay arrimaha diblomaasiyadda, dhaqaalaha iyo amniga.
Eritrea waxay iyaduna xiriir amni iyo mid siyaasadeed la leedahay Soomaaliya, iyadoo danaynaysa xaaladda gobolka iyo amniga Badda Cas.
Jabuuti ayaa door muhiim ah ku leh arrimaha Geeska Afrika, gaar ahaan diblomaasiyadda iyo dadaallada lagu xoojinayo xiriirka dowladaha gobolka. Waxay sidoo kale muhiim u tahay marinnada ganacsiga iyo amniga Gacanka Cadmeed.
Mareykanka ayaa Soomaaliya u arka dal muhiim u ah la-dagaallanka Al-Shabaab iyo sugidda amniga Geeska Afrika.
Washington waxay taageertaa ciidamada Soomaaliya, waxayna door ku leedahay howlgalada amniga iyo iskaashiga sirdoonka.
Shiinaha dhankiisa wuxuu danaynayaa ganacsiga, maalgashiga iyo xiriirka dhaqaale ee gobolka. Sidoo kale, wuxuu muhiimad gaar ah siiyaa amniga marinnada badda iyo isku xirka ganacsiga caalamiga ah.
Labada dal waxay leeyihiin dano caalami ah oo ka baxsan Soomaaliya, balse goobta istaraatiijiga ah ee dalka ayaa ka dhigaysa meel muhiim u ah tartankooda.
Loollanka dowladaha shisheeye wuxuu kusoo beegmayaa xilli Soomaaliya ay ka jiraan khilaafaad siyaasadeed oo la xiriira dastuurka, doorashooyinka iyo xiriirka dowladda federaalka iyo maamullada xubnaha ka ah federaalka.
Puntland iyo Jubbaland ayaa khilaaf kala dhexeeyaa dowladda dhexe, halka muranka Somaliland uu weli yahay mid ka mid ah caqabadaha ugu waaweyn ee hortaagan midnimada siyaasadeed ee dalka.
Xaaladdan ayaa keeni karta in dowladaha shisheeye ay xiriirro kala duwan la yeeshaan dhinacyada siyaasadda Soomaaliya, taas oo sii adkeyn karta dadaallada lagu gaarayo heshiis qaran.