Mareykanka oo si rasmi ah u xaqiijiyey ka bixitaanka saldhigga Ballidoogle

Go’aankan ayaa soo afjaraya joogitaankii joogtada ahaa ee ciidamada Mareykanka ee saldhiggan oo muddo ka badan toban sano ahaa xarun muhiim u ah hawlgallada ka dhanka ah Al-Shabaab iyo tababarka ciidamada gaarka ah ee Danab. Si kastaba ha ahaatee, Mareykanku wuxuu sheegay in ka bixitaanka Ballidoogle uusan la macno ahayn inuu joojiyey taageerada milatari ee uu siiyo Soomaaliya.

Jeneraal John Brennan oo shaaciyey sababta bixitaanka

Taliye-ku-xigeenka Taliska Ciidamada Mareykanka ee Afrika (AFRICOM), Jeneraal John Brennan, ayaa sheegay in inta badan shaqaalihii Mareykanka ee saldhigga Ballidoogle ka hawlgalayey loo wareejiyey magaalada Muqdisho, kaddib markii la qiimeeyey xaaladda dhabaha diyaaradaha iyo kharashka ku baxaya dayactirkiisa.

Brennan ayaa sheegay in dhabaha diyaaradaha uu muddo sii xumaanayey, ilaa ay gaartay heer ay khatar noqotay in diyaaradaha lagu dejiyo. Wuxuu xusay in dib-u-dhiska ama dayactirka weyn ee dhabaha uu ku kici lahaa tobannaan milyan oo dollar.

“Waa go’aan boqolkiiba boqol ku salaysan arrimo dhaqaale,” ayuu yiri Jeneraal Brennan, isaga oo ka hadlayey sababta ciidamada looga raray saldhigga.

Hadalkan ayaa meesha ka saaraya mugdigii ka taagnaa warka bixitaanka ciidamada Mareykanka, kaas oo markii hore soo baxay dhammaadkii bishii Oktoobar, balse AFRICOM ay xilligaas ka gaabsatay inay si rasmi ah u xaqiijiso.

Ballidoogle muxuu Mareykanka ugu ahaa saldhig muhiim ah?

Saldhigga Ballidoogle wuxuu ku yaallaa gobolka Shabeellaha Hoose, qiyaastii 100 kiiloomitir dhanka koonfur-galbeed kaga beegan Muqdisho. Wuxuu muddo dheer ahaa xarun muhiim u ah hawlgallada Mareykanka ee Soomaaliya, gaar ahaan la dagaallanka Al-Shabaab, xog-ururinta milatari iyo taageerada ciidamada gaarka ah ee Danab.

Ciidamada Mareykanka ayaa saldhiggan ka hawlgalayey tan iyo sannadkii 2012, waxaana halkaas lagu tababari jiray cutubyo ka tirsan ciidamada Soomaaliya. Sidoo kale, saldhigga waxaa loo adeegsan jiray diyaaradaha iyo hawlgallada taageerada ciidamada ka dagaallama deegaannada ay Al-Shabaab ku xooggan tahay.

Bishii Sebtembar 2019, saldhigga ayaa waxaa weerar ku qaaday dagaalyahanno ka tirsan Al-Shabaab, kuwaas oo adeegsaday gaari walxaha qarxa laga soo buuxiyey iyo hub fudud. Ciidamada Mareykanka iyo kuwa Soomaaliya ayaa iska caabiyey weerarkaas.

Muhiimadda saldhigga ayaa sidoo kale muuqatay bishii May 2025, markii Mareykanku shaaciyey mashaariic lagu horumarinayey xarumaha caafimaadka, hoyga ciidamada iyo ammaanka saldhigga, iyadoo ujeeddadu ahayd in Ballidoogle loo diyaariyo xarun muddo dheer la isticmaalo.

Ciidamada Mareykanka ma ka baxeen Soomaaliya oo dhan?

Jawaabtu waa maya, sida ay muujinayaan hadallada saraakiisha Mareykanka iyo wararka la helay.

Brennan wuxuu sheegay in inta badan shaqaalihii Ballidoogle loo wareejiyey Muqdisho. Taas macnaheedu waa in tallaabada la xaqiijiyey ay tahay ka guurista xaruntii Ballidoogle, balse aysan ahayn in Mareykanku gebi ahaanba ciidamadiisa kala baxay Soomaaliya.

Warbixin ay baahisay warbaahinta milatariga Mareykanka ee Stars and Stripes ayaa xaqiijisay in ciidamada laga raray saldhigga, halka ilo kale oo Mareykan ah ay sheegeen in ciidamada loo wareejiyey meelo kale oo Soomaaliya ah, islamarkaana ay suuragal tahay inay mustaqbalka dib ugu laabtaan Ballidoogle haddii xaaladdu saamaxdo.

Waxaa xusid mudan in AFRICOM ay 5-tii Nofeembar 2026 shaacisay duqeyn ay sheegtay inay ka fulisay Soomaaliya, taas oo lagu beegsaday Al-Shabaab, iyadoo hawlgalku ahaa mid lala kaashaday dowladda Soomaaliya. Tani waxay muujinaysaa in hawlgallada milatari ee Mareykanka ee Soomaaliya ay sii socdaan, inkasta oo goobtii Ballidoogle laga raray shaqaalihii badnaa.

Maxaa laga filan karaa taageerada Mareykanka ee ciidamada Danab?

Mid ka mid ah su’aalaha ugu waaweyn ee ka dhashay ka bixitaanka Ballidoogle ayaa ah halka lagu sii wadi doono tababarka iyo taageerada ciidamada Danab.

Danab waa cutub ka tirsan ciidamada xoogga dalka, waxaana loo tababaray hawlgallo gaar ah oo ay ka mid yihiin la dagaallanka Al-Shabaab, weerarrada qorshaysan iyo hawlgallada u baahan xirfado ciidan oo gaar ah.

 Xamse Cabdi Barre ayaa 28-kii Sebtembar 2026 ka qaybgalay munaasabad lagu soo xirayey tababarka dufcaddii 12-aad ee ciidamada Danab, taas oo ka dhacday Ballidoogle. Munaasabaddaas ayuu dowladda Mareykanka uga mahadceliyey taageerada ay siiso ciidamada Soomaaliya.

Hadda oo xaruntii muhiimka ahayd laga raray inta badan shaqaalihii Mareykanka, waxaa soo baxaya su’aalo la xiriira halka lagu sii wadi doono tababarka, sida loo maamuli doono qalabka iyo adeegyada saldhigga, iyo in Muqdisho ay si buuxda u beddeli karto kaalintii Ballidoogle.

Ilaa hadda, faahfaahin rasmi ah oo dhammaystiran lagama shaacin qaabka cusub ee lagu sii wadi doono dhammaan hawlihii saldhigga.

Isbeddelka joogitaanka ciidamada shisheeye iyo xaaladda amniga Soomaaliya

Ka bixitaanka ciidamada Mareykanka ee Ballidoogle wuxuu ku soo beegmayaa xilli ay Soomaaliya ka socdaan isbeddello kale oo la xiriira joogitaanka ciidamada shisheeye.

Dowladda Uganda ayaa bilowday qorshe ay ciidamadeeda uga dhimayso Soomaaliya, iyadoo ciidamadaas qaarkood ay qayb ka yihiin howlgalka Midowga Afrika ee AUSSOM. Warbixin ay baahisay Associated Press ayaa sheegtay in qorshuhu yahay in ciidamada Uganda ay dalka ka baxaan dhammaadka sannadka 2027.

Waxaa sidoo kale jira qorshayaal la xiriira in AUSSOM ay la wareegto saldhigyo dhowr ah oo muhiim u ah difaaca deegaannada ku dhow Muqdisho, kuwaas oo ay ka mid yihiin Sabiid-Caanoole, Bariire, Awdheegle iyo Buulo Nagaad.

Arrimahan waxay muujinayaan in qaabka ay ciidamada caalamiga ahi uga hawlgalaan Soomaaliya uu isbeddelayo, iyadoo weli ay taagan tahay baahida loo qabo in ciidamada Soomaaliyeed ay si tartiib ah ula wareegaan mas’uuliyadda amniga dalka.

Ma jirtaa khatar amni oo ka dhalan karta ka bixitaanka Ballidoogle?

Ka guurista saldhigga ma aha caddayn muujinaysa in Al-Shabaab ay la wareegi karto Ballidoogle ama ay si toos ah uga faa’iidaysan doonto tallaabada Mareykanka. Hase yeeshee, saldhigga oo muddo dheer ahaa xarun taageero milatari ayaa ka dhigaya arrin mudan in si dhow loola socdo.

Haddii ciidamada Soomaaliya iyo kuwa Uganda ay sii wadaan ilaalinta xarunta, isla markaana la helo qorshe cad oo lagu maamulayo garoonka iyo adeegyada milatari, waxaa yaraan kara khataraha ka dhalan kara isbeddelka.

Dhanka kale, haddii dayactirka dhabaha diyaaradaha dib u dhaco, isla markaana aan si wanaagsan loo qorshayn cidda maamulaysa xarunta, waxaa adkaan karta in Ballidoogle dib loogu isticmaalo hawlgallada diyaaradaha milatariga.

Waxaa kale oo muhiim ah in dowladda Soomaaliya ay caddeyso qorshaha ay ka leedahay xaruntan, maadaama ay xiriir toos ah la leedahay tababarka Danab iyo hawlgallada amni ee gobolka Shabeellaha Hoose.

Maxaa xiga?

Go’aanka Mareykanka ee ka bixitaanka Ballidoogle wuxuu muujinayaa in xitaa saldhigyo muddo dheer loo adeegsanayey hawlgallada milatari ay ku xirnaan karaan xaaladda kaabayaasha dhaqaalaha, kharashka dayactirka iyo qiimeynta amniga.

Dhanka Soomaaliya, arrinta ugu muhiimsan waxay noqonaysaa in la xaqiijiyo sii socoshada taageerada ciidamada Danab, in si wanaagsan loo ilaaliyo saldhigga, iyo in la helo qorshe lagu dayactirayo dhabaha diyaaradaha.

Waxaa sidoo kale muhiim ah in la ogaado in Mareykanku uusan ku dhawaaqin joojinta taageerada uu siiyo dowladda Soomaaliya. Sida uu sheegay taliye-ku-xigeenka AFRICOM, ciidamada waxaa loo wareejiyey Muqdisho, taageerada dagaalka Al-Shabaab-na way sii soconaysaa.