Kulamadan ayaa kusoo beegmaya xilli ay sii xoogeysanayaan tabashooyinka la xiriira awood-qaybsiga, matalaadda reer Hiiraan ee maamulka Hirshabeelle iyo doorka ay ku leeyihiin go’aannada siyaasadeed ee maamulka. Waxaa sidoo kale muran weyn ka taagan yahay qaabka loo dhisay hoggaanka cusub ee Hirshabeelle iyo mustaqbalka caasimadda maamulka.

Dadaallada xal raadinta waxaa qayb ka ah Xildhibaan Cabdullaahi Maxamed Cali (Sanbaloolshe), Madaxweyne Ku-xigeenka Hirshabeelle Cabdifitaax Xasan Afrax, xildhibaano ka tirsan maamulka iyo Ugaas Yuusuf Ugaas Xasan, oo door muuqda ku leh abaabulka kulamada iyo isku-dayga lagu mideynayo mowqifyada reer Hiiraan.

12-kii Nofeembar ayay magaalada Beledweyne kulan gaar ah ku yeesheen Xildhibaan Sanbaloolshe iyo Madaxweyne Ku-xigeenka Hirshabeelle Cabdifitaax Xasan Afrax. Kulanka oo ka dhacay beerta ganacsade Bishaar Afeey ayaa socday in ka badan hal saac, waxaana looga hadlay xaaladda siyaasadeed ee gobolka iyo sidii loo xallin lahaa tabashooyinka kala dhexeeya dhinacyada siyaasadda iyo maamulka Hirshabeelle.

Kulankaas ayaa la sheegay inuusan keenin heshiis rasmi ah, iyadoo labada mas’uul ay ku kala adkaysteen mowqifyadooda. Cabdifitaax Afrax ayaa Sanbaloolshe ka codsaday inuu la shaqeeyo maamulka Hirshabeelle, isaga oo ballanqaaday inuu Madaxweynaha Soomaaliya Xasan Sheekh Maxamuud kala hadli doono cabashooyinka reer Hiiraan.

Dhankiisa, Sanbaloolshe ayaa soo jeediyay in Cabdifitaax Afrax uu kulan la yeesho Ugaas Yuusuf Ugaas Xasan, si si toos ah looga wada hadlo tabashooyinka jira loona helo is-afgarad dhex mara hoggaanka dhaqanka iyo maamulka.

Sanbaloolshe ayaa sidoo kale ballanqaaday inuu ka bixinayo khasaaraha dhaqaale ee Afrax ka soo gaaray arrinta taagan, taas oo qayb ka ahayd soo jeedimaha la sheegay in miiska wada-hadalka la keenay.

Inkastoo kulankaasi uusan dhalin natiijo degdeg ah, haddana wuxuu muujinayaa in dhinacyadu ay bilaabeen inay raadiyaan waddo wada-hadal oo lagu dejin karo xiisadda siyaasadeed ee Beledweyne.

Dadaallada xal raadinta ayaa sii socday 14-kii Nofeembar, markii xildhibaano ka tirsan Hirshabeelle ay kulan gaar ah la yeesheen Madaxweyne Ku-xigeenka Cabdifitaax Afrax oo ku sugan magaalada Beledweyne.

Xildhibaanada kulanka ka qaybgalay ayaa kala ahaa Cabdirisaaq Cabdullaahi Macallin (Ciid), Cabdinaasir Xaaji Shirwac iyo Maxamed Cabdullaahi Buraale.

Waxay Afrax ka dalbadeen inuu u tanaasulo danaha dadka reer Hiiraan, isla markaana uu garab istaago dadaallada uu hormuudka ka yahay Ugaas Yuusuf Ugaas Xasan ee lagu doonayo in xal looga gaaro khilaafka siyaasadeed.

Xildhibaanada ayaa u muuqda inay doonayaan in Madaxweyne Ku-xigeenku noqdo buundo isku xirta maamulka Hirshabeelle iyo dhinacyada ka cabanaya habka loo maamulay arrimaha siyaasadeed ee gobolka.

Cabdifitaax Afrax ayaa dhankiisa ka codsaday in fursad la siiyo si uu uga shaqeeyo xallinta tabashooyinka. Wuxuu sheegay in haddii uu ku guuldarreysto inuu xal ka gaaro arrimaha taagan uu dadkiisa dhinac ka raaci doono.

Hadalkan ayaa muujinaya cadaadiska siyaasadeed ee saaran Madaxweyne Ku-xigeenka, maadaama laga doonayo inuu isku dheellitiro xilka uu ka hayo maamulka Hirshabeelle iyo tabashooyinka ka jira bulshada uu kasoo jeedo.

Khilaafka Hiiraan iyo maamulka Hirshabeelle ma aha mid cusub. Tabashooyinka ugu waaweyn ayaa muddo dheer la xiriiray sida loo qaybsado xilalka, saamiga siyaasadeed ee gobolka Hiiraan ku leeyahay maamulka iyo sida looga qaybgeliyo go’aannada muhiimka ah.

Qaar ka mid ah siyaasiyiinta iyo odayaasha dhaqanka ee Hiiraan ayaa qaba in gobolka uusan helin matalaad ku filan, isla markaana go’aanno waaweyn oo saameynaya mustaqbalkiisa siyaasadeed lagu gaaro hab aan wada-tashi ku filan lahayn.

Tabashooyinkan ayaa marar kala duwan soo xoogeysanayay, waxaana ay saameyn ku yeesheen xiriirka u dhexeeya siyaasiyiinta gobolka iyo hoggaanka Hirshabeelle.

Madaxweyne Ku-xigeenka Cabdifitaax Afrax ayaa isaguna sheegay in cabashooyinkaasi ay muddo dheer soo jireen, ayna u baahan yihiin waqti iyo wada-hadal si xal waara looga gaaro. Wuxuu ku adkeystay in khilaafka lagu dhammeeyo wada-xaajood, lagana fogaado tallaabooyin keeni kara rabshado iyo dhiig daata.

Khilaafka ayaa sii xoogeysanayay kaddib doorashadii 24-kii Oktoobar ee dib loogu doortay Madaxweyne Cali Cabdullaahi Xuseen Guudlaawe, halka Cabdifitaax Xasan Afrax loo doortay Madaxweyne Ku-xigeenka Hirshabeelle.

Qaar ka mid ah siyaasiyiinta iyo hoggaanka dhaqanka ee Hiiraan ayaa diiday habka ay u dhacday doorashada, iyagoo ku doodaya in aan si ku filan loola tashan bulshada gobolka, isla markaana aan la xallin tabashooyinkii hore ee la xiriiray awood-qaybsiga iyo matalaadda.

Xildhibaan Sanbaloolshe ayaa ka mid ah siyaasiyiinta sida weyn u dhaliilay hannaanka doorashada. Wuxuu ku baaqay in mustaqbalka Hirshabeelle lagu saleeyo heshiis ay wada gaaraan bulshada Hiiraan iyo Midowga Shabeelle, halkii go’aannada siyaasadeed lagu gaari lahaa hannaan ay qayb ka mid ahi diiddan tahay.

Dhinaca kale, Ugaas Yuusuf Ugaas Xasan iyo odayaal kale ayaa ku baaqay in la qabto shir loo dhan yahay oo ay ka qaybgalaan siyaasiyiinta, waxgaradka, culimada iyo qaybaha kala duwan ee bulshada gobolka.

13-kii Nofeembar, odayaal dhaqameed ka tirsan beesha Hawadle ayaa sheegay inay diidan yihiin doorashadii Hirshabeelle, waxayna ku baaqeen shir siyaasadeed oo loo dhan yahay. Waxay sidoo kale shaaciyeen qorshe dibadbax nabadeed oo la qabanayo 15-ka Nofeembar, si loo muujiyo tabashooyinka jira. Baaqooda waxaa ku jiray in dibadbaxu ahaado mid nabdoon oo aan lagu waxyeelleyn hantida dadweynaha iyo tan gaarka loo leeyahay.

Mid ka mid ah qodobada ugu waaweyn ee muranka siyaasadeed ka dhex abuuray Hiiraan iyo Hirshabeelle waa qorshaha caasimadda maamulka loogu wareejinayo magaalada Beledweyne.

Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud ayaa horay u sheegay in dadka reer Hiiraan ay heli karaan fursad ay ku martigeliyaan caasimadda Hirshabeelle, haddii la helo goob ku habboon oo ammaan ah, isla markaana la dhammaystiro habraacyada dowladda.

Cabdifitaax Afrax ayaa sheegay in mabda’a ah in caasimadda loo wareejiyo Hiiraan hore loogu heshiiyay, balse ay dhiman yihiin tallaabooyinka sharciyeed ee lagu dhammaystirayo. Wuxuu xusay in dowladda Federaalka iyo maamulka Hirshabeelle ay awoodaan inay Beledweyne ka hirgeliyaan xarumaha madaxtooyada, baarlamaanka, wasaaradaha iyo hay’adaha kale ee maamulka.

Hase yeeshee, Sanbaloolshe ayaa ka horyimid qaabka arrintan loo soo bandhigay, isagoo qaba in Madaxweynaha Federaalka uusan keligiis go’aamin karin halka ay caasimaddu ku taallo, balse ay tahay in arrintaasi ku timaaddo heshiis siyaasadeed oo ay gaaraan bulshada Hirshabeelle.

Dooddan ayaa muujinaysa in arrinta caasimaddu aysan ahayn oo keliya meel xarumaha dowladda la dejinayo, balse ay sidoo kale tahay arrin la xiriirta awoodda siyaasadeed, kalsoonida bulshada iyo mustaqbalka maamulka.

Ugaas Yuusuf Ugaas Xasan ayaa ka mid ah dadka muhiimka ku ah dadaallada hadda ka socda Beledweyne. Kulamada uu la leeyahay siyaasiyiinta, xildhibaanada iyo waxgaradka ayaa qayb ka ah isku-dayga lagu mideynayo mowqifyada reer Hiiraan.

Dhinacyada taageersan dadaalladiisa ayaa doonaya in tabashooyinka gobolka loo helo xal siyaasadeed oo wadajir ah, halkii ay kooxo kala duwan si gooni-gooni ah uga hadli lahaayeen.

Kulanka xildhibaanada iyo Cabdifitaax Afrax ayaa sidoo kale muujinaya in cadaadis lagu saarayo Madaxweyne Ku-xigeenka inuu door muuqda ka qaato isu soo dhoweynta maamulka iyo hoggaanka dhaqanka.

Si kastaba ha ahaatee, waxaa weli furan su’aasha ah in kulamada socda ay horseedi doonaan shir ballaaran oo ay wada fariistaan dhammaan dhinacyada ay khusayso, iyo in maamulka Hirshabeelle uu diyaar u yahay inuu dib u eego cabashooyinka laga qabo habka awood-qaybsiga.

Xaaladda Beledweyne waxay leedahay dhinac siyaasadeed iyo mid amni. Maalmihii hore ee bishan waxaa magaalada ka jiray xiisado la xiriiray imaatinka Cabdifitaax Afrax iyo Sanbaloolshe, iyadoo labada dhinac ay la socdeen ilaalo hubeysan, waxaana jiray walaac laga qabay in khilaafka siyaasadeed isu beddelo iska horimaad.

Eedeymo kala duwan ayaa sidoo kale la jeediyay, balse ma jirin caddeyn madax-bannaan oo xaqiijisay dhammaan sheegashooyinkaas. Sidaas darteed, waxaa muhiim ah in dhinacyadu ka fogaadaan hadallada hurin kara colaadda, isla markaana ay ilaaliyaan amniga shacabka iyo xarumaha dowladda.

Madaxweyne Ku-xigeenka Afrax ayaa isagu ku baaqay in khilaafka lagu xalliyo wada-hadal, isaga oo ka digay in loo leexdo waddo keeni karta dhiig daata.

Haddii aan si degdeg ah loo helin is-afgarad siyaasadeed, waxaa suuragal ah in xiisaddu sii dheeraato, taas oo saameyn ku yeelan karta maamulka, amniga iyo adeegyada bulshada ee gobolka.

Kulamada ka socda Beledweyne waxay muujinayaan in ay jiraan dadaallo lagu doonayo in dhinacyada la isku soo dhoweeyo, balse weli ma muuqato heshiis rasmi ah oo xal u noqon kara khilaafka.

Waxyaabaha muhiimka ah ee la sugayo waxaa ka mid ah in Cabdifitaax Afrax uu kulan la yeesho Ugaas Yuusuf Ugaas Xasan, in maamulka Hirshabeelle uu si cad uga jawaabo tabashooyinka siyaasiyiinta reer Hiiraan, iyo in la helo hannaan lagu heshiisiinayo dhinacyada diiddan doorashadii maamulka.

Waxaa sidoo kale muhiim ah in la caddeeyo habraaca sharciyeed ee caasimadda Hirshabeelle loogu wareejinayo Beledweyne, haddii ay jirto heshiis siyaasadeed oo arrintaas saldhig u ah.

Xalka waara wuxuu u baahan yahay in aan lagu koobnaan kulamo shaqsiyaad gaar ah, balse la helo wada-hadal ballaaran oo ay qayb ka yihiin maamulka Hirshabeelle, dowladda Federaalka, siyaasiyiinta Hiiraan iyo Midowga Shabeelle, odayaasha dhaqanka iyo bulshada rayidka ah.

The post Beledweyne oo martigelisay kulamo lagu xallinayo khilaafka Hirshabeelle iyo reer Hiiraan appeared first on Kaab TV.

Dooddan ayaa si gaar ah u taabanaysa beesha Abgaal, oo uu ka soo jeedo Xasan Sheekh Maxamuud .

Dadka dhaliilaya Villa Soomaaliya waxay ku doodayaan in awoodda siyaasadeed, maamulka iyo dhaqaalaha dalka ay ku urureen shaqsiyaad ka soo jeeda hal beel, taas oo keentay in beelo kale ay dareemaan in laga fogeeyey go’aanada muhiimka ah ee dalka.

Arrintan waxay kusoo beegmaysaa xilli dalka uu wajahayo khilaaf siyaasadeed oo culus, muran dastuur, is-afgaranwaa ku saabsan doorashada iyo go’aan Maxkamadda Sare oo la xiriira dhammaadka muddo-xileedka Madaxweynaha iyo Baarlamaanka.

Su’aasha taagan ayaa ah: haddii dowladda Soomaaliya ay sii waddo nidaam ay dad badani u arkaan mid awoodda ku ururinaya kooxo gaar ah, mustaqbalka dowladnimada dalka xaggee ku dambayn doonaa?

Xasan Sheekh Maxamuud ayaa ka soo jeeda beesha Abgaal, gaar ahaan Waceysle. Arrintani waxay noqotay mid siyaasiyiinta iyo dadka falanqeeya awood-qaybsiga ay ku daraan doodda ku saabsan magacaabista madaxda dowladda.

Madaxweynuhu wuxuu leeyahay awood weyn oo ku saabsan jihada siyaasadeed ee dalka, magacaabista madaxda qaarkood iyo hoggaaminta hay’adaha dowladda, sida uu dhigayo nidaamka dastuuriga ah.

Dadka dhaliilaya maamulka Villa Soomaaliya waxay sheegayaan in xilalka muhiimka ah ee dowladda ay ku badan yihiin dad xiriir beeleed la leh Xasan Sheekh Maxamuud , taas oo ay ku tilmaamayaan awood-urursi siyaasadeed.

Liiska xilalka lagu sheegay inay Abgaal hayaan

Hay’adaha amniga iyo madaxtooyada,Taliyaha ciidamada madaxtooyada,Taliyaha ciidamada kuufi-sacabka,Taliye ku-xigeenka NISA,Taliyaha ciidamada taraafikada,Taliyaha ciidamada minishiibiyada,La-taliyaha la-dagaallanka argagixisada,La-taliyaha hubka sharci-darrada ah,Taliyaha NISA ee garoonka diyaaradaha Muqdisho,Maamulka caasimadda iyo hay’adaha dowladda,Guddoomiyaha gobolka Banaadir ahna duqa Muqdisho,Guddoomiyaha hay’adda maareynta musiibooyinka,Guddoomiyaha Maxkamadda Ciidamada Qalabka Sida,Guddoomiyaha Maxkamadda Gobolka Banaadir.Agaasimaha warfaafinta madaxtooyada.Maareeyaha tayadhawrka qaranka.Madaxa canshuuraha gobolka Banaadir.Guddoomiyeyaasha degmooyin ka tirsan Muqdisho,Dhaqaalaha iyo ganacsigaMaareeyaha dekedda Muqdisho.Madaxa maaliyadda garoonka diyaaradaha Muqdisho.Mas’uuliyiin la xiriira dhoofinta biraha.Mas’uuliyiin la xiriira dhaqaalaha qaadka Kenya.

Madaxda shirkadaha Sahal iyo shirkado kale oo lagu sheegay inay xiriir la leeyihiin Imaaraadka iyo Qatar.Guddoomiyaha Rugta Ganacsiga Soomaaliya.Diblomaasiyadda iyo maamulka siyaasaddaWasiir-dowlaha Arrimaha Dibadda.La-taliyaha arrimaha dibadda.Safiirro la sheegay inay gaarayaan siddeed.Qunsuliyado la sheegay inay gaarayaan kow iyo toban.Madaxweynaha maamulka Hirshabeelle.Guddoomiyeyaasha ururrada haweenka, dhalinyarada iyo xiriirka kubadda cagta.

Villa Soomaaliya waa xarunta ugu weyn ee go’aanada siyaasadeed ee dowladda Federaalka. Halkaas ayaa lagu sameeyaa magacaabista madaxda, waxaa lagu hagaa siyaasadda dowladda, waxaana lagu qabtaa kulamada muhiimka ah ee hoggaanka dalka.

Muqdisho waa xarunta dowladda Federaalka, waana magaalada ugu weyn dalka marka laga eego dhaqaalaha, maamulka iyo ganacsiga.

Guddoomiyaha gobolka Banaadir ahna duqa Muqdisho wuxuu leeyahay awood maamul oo muhiim ah, waxaana hoos yimaada degmooyin badan iyo adeegyo saameeya nolosha malaayiin qof.

Dukumenti ay Wasaaradda Isgaarsiinta Soomaaliya soo saartay 2023 ayaa xusay in saddex ka mid ah afartii guddoomiye ee ugu dambeeyey gobolka Banaadir ay ka tirsanaayeen Abgaal-Daa’uud.

Tani waxay tusaale u tahay saameynta taariikhiga ah ee Abgaal ku lahaa maamulka caasimadda. Hase yeeshee, waa in la kala saaraa xogta taariikhiga ah iyo cidda xilalka haysa maanta.

Hirshabeelle ayaa noqotay tusaale kale oo si weyn looga dareemay muranka awood-qaybsiga.

Maamulkaas oo ka kooban Hiiraan iyo Shabeellaha Dhexe ayaa muddo la tacaalayey khilaafyo ku saabsan sida labada gobol loogu qaybiyo awoodda siyaasadeed iyo tan maamul.

Madaxweynaha Hirshabeelle, Cali Cabdullaahi Xuseen Guudlaawe, ayaa lagu tilmaamay inuu ka tirsan yahay Abgaal. Daraasad ay USAID diyaarisay 2024 ayaa sheegtay in Abgaal uu taariikh ahaan awood siyaasadeed ku lahaa Jowhar, isla markaana jagooyin badan oo maamulka iyo amniga degmadaas ay hayeen shaqsiyaad ka soo jeeda beeshaas. Daraasaddu waxay sidoo kale xustay in guddoomiyaha degmada Jowhar uu ka tirsanaa Shiidle.

Arrintani waxay muujinaysaa in doodda awood-qaybsigu aysan ku koobnayn Villa Soomaaliya oo keliya, balse ay gaarto heerarka maamul-goboleedyada iyo degmooyinka.

Beelaha kale maxay uga caban karaan nidaamka?Dowlad kasta oo ku dhisan matalaad ballaaran waxay u baahan tahay in beelaha, gobollada iyo qaybaha kala duwan ee bulshada ay dareemaan inay qayb ka yihiin maamulka dalka.

Haddii beelaha qaar ay rumaystaan in laga reebay jagooyinka muhiimka ah, waxaa dhici karta in kalsoonidii ay ku qabeen dowladda ay yaraato.

Doodda Hirshabeelle ayaa tusaale u ah arrintan. Madaxweyne ku-xigeenka Hirshabeelle Yuusuf Axmed Hagar (Dabageed) ayaa Sebtembar 2026 Madaxweyne Xasan Sheekh ku eedeeyey inuu ka baxay ballan la xiriirtay matalaadda Hawadle ee hoggaanka maamulka.

Eedeyntaas waxay muujinaysaa in muranka awood-qaybsigu uu saameyn ku leeyahay xiriirka siyaasiyiinta iyo hoggaanka dowladda Federaalka.

Dhinaca kale, ma aha in tabashada beelaha lagu xalliyo in beel gaar ah laga mamnuuco xilalka. Qof kasta oo Soomaali ah wuxuu xaq u leeyahay inuu qabto xil kasta oo uu u qalmo. Waxa muhiimka ahi waa in habka magacaabista uu noqdo mid caddaalad iyo hufnaan ku dhisan.

Hay’adaha amniga: Halista ugu weyn ee awood-qaybsiga aan caddaaladda ahayn

Qaybta ugu xasaasisan ee eedeymaha la soo bandhigay waa hay’adaha amniga.NISA, booliska, ciidamada madaxtooyada, ciidamada taraafikada iyo hay’adaha kale ee amniga waxay leeyihiin awood toos ah oo saamayn ku leh nolosha shacabka iyo xasilloonida dalka.

Haddii ay bulshada ku abuuranto dareen ah in hay’adahaasi u adeegaan dano siyaasadeed ama beeleed, waxaa dhaawacmaya kalsoonida shacabka.

Ciidanka qaranku waa inuu noqdaa hay’ad qaran oo aan ku xirnayn beel, koox siyaasadeed ama dano shaqsiyeed. Askari kasta iyo sarkaal kasta waa inuu ku shaqeeyaa dastuurka iyo sharciga.

Waxaa muhiim ah in dowladda ay soo bandhigto hannaan cad oo lagu magacaabo taliyeyaasha, lagu qiimeeyo kartidooda, laguna xaqiijiyo in hay’adaha amniga ay matalaan qaranka oo dhan.

Dekedda Muqdisho iyo garoonka diyaaradaha Aadan Cadde waa laba ka mid ah xarumaha dhaqaalaha ee ugu muhiimsan dalka.

Waxaa intaas dheer maamulka canshuuraha, tayadhawrka, dhoofinta iyo xarumaha kale ee dakhliga dowladda.

Haddii eedeymaha sheegaya in xarumahaas ay gacanta ugu jiraan shaqsiyaad ka soo jeeda hal beel ay sax noqdaan, waxaa dhalanaya su’aalo ku saabsan hufnaanta maaliyadda iyo cidda ka faa’iideysanaysa fursadaha dhaqaale.

Laakiin arrintan laguma xaqiijin karo beesha qofka xilka haya oo keliya. Waxaa loo baahan yahay in la baaro qandaraasyada, habka shaqaaleysiinta, dakhliga hay’adaha, lahaanshaha shirkadaha iyo cidda go’aamada maaliyadeed qaadata.

Safiirrada iyo qunsuliyaduhu waxay metelaan Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya, mana aha inay metelaan beel gaar ah.

Si loo xaqiijiyo tirada la sheegay, waxaa loo baahan yahay in la helo liiska safiirrada iyo qunsullada hadda xilalka haya, taariikhaha magacaabistooda iyo xog lagu kalsoonaan karo oo ku saabsan matalaaddooda.

Doodda awood-qaybsiga ayaa kusoo beegmaysa xilli Madaxweyne Xasan Sheekh uu wajahayo khilaaf sharci iyo mid siyaasadeed oo la xiriira muddo-xileedkiisa.

Maxkamadda Sare ee Soomaaliya ayaa 5-tii Nofeembar 2026 go’aamisay in muddo-xileedka Madaxweynaha uu dhammaaday 15-kii May 2026, halka muddo-xileedka labada aqal ee Baarlamaanka iyo Golaha Wasiirrada uu dhammaaday 14-kii Abriil 2026.

Maxkamaddu waxay dhinacyada siyaasadda siisay 30 maalmood si ay uga heshiiyaan qaabka doorashada, waxayna amartay in doorasho la qabto muddo 90 maalmood gudahood ah.

Go’aankaas wuxuu sidoo kale sheegay in xukuumaddu sii wadi karto hawlaha maalinlaha ah oo keliya inta laga gaarayo doorashada.

Hase yeeshee, Xeer Ilaaliyaha Guud ee Qaranka ayaa 6-dii Nofeembar diiday go’aanka maxkamadda, isagoo ku dooday inuusan lahayn awood sharci oo lagu dhaqan gelin karo. Dowladda Federaalka waxay ku adkeysanaysaa in wax-ka-beddelka dastuurka uu u oggolaanayo hoggaanka hadda jira inuu xilka sii hayo ilaa 2027.

Khilaafkan wuxuu sii kordhinayaa cadaadiska saaran Villa Soomaaliya, waxaana awood-qaybsiga iyo kalsoonida beelaha kale ay noqon karaan arrimo saameyn ku yeesha heshiis kasta oo siyaasadeed oo mustaqbalka la gaaro.

Xalka dhibaatada ma aha in Abgaal ama beel kale laga mamnuuco xilalka dowladda. Taasi waxay sii kordhin kartaa kala qaybsanaanta bulshada.

In dowladda ay soo bandhigto xogta madaxda hay’adaha qaranka iyo habka loo magacaabay.In la sameeyo qiimeyn madax-bannaan oo lagu cabbirayo matalaadda beelaha, gobollada iyo haweenka ee hay’adaha dowladda.

In magacaabista taliyeyaasha iyo madaxda hay’adaha amniga lagu saleeyo karti, aqoon iyo waayo-aragnimo.

In dekedda, garoonka diyaaradaha iyo hay’adaha dakhliga lagu maamulo hannaan hufan.

In khilaafaadka siyaasadeed lagu xalliyo wadahadal iyo heshiis qaran.

In la xoojiyo hay’adaha garsoorka si aanay ugu milmin loollanka siyaasadeed.

Soomaaliya waxay u baahan tahay dowlad aan lagu aqoonsan beesha madaxweynaha ama beesha taliyeyaasha, balse lagu aqoonsado sida ay u ilaaliso xuquuqda muwaadiniinta, u qaybsato fursadaha, u maamusho kheyraadka qaranka una xaqiijiso caddaaladda.

The post Xasan Sheekh iyo eedeymaha awood-urursiga Abgaal: Soomaaliya ma ku sii socotaa dowlad qabiil ku dhisan? appeared first on Kaab TV.

Dagaalka ugu weyn ayaa dhacay 26-kii Oktoobar 2026, agagaarka deegaanka Jameeco, xilli ciidamada dowladda Federaalka Soomaaliya ay ku jireen Hawlgalka Banooda, kaas oo ujeeddadiisu ahayd in la wiiqo awoodda Al-Shabaab, lana sugo waddooyinka muhiimka ah ee isku xira Muqdisho, Leego iyo Baydhabo.

Hase yeeshee, weerarkii lagu qaaday kolonyada ciidamada ayaa sababay khasaare xooggan oo ay dhinacyadu siyaabo kala duwan uga hadleen. Waxaa intaas dheer weerar kale oo 8-dii Nofeembar ka dhacay agagaarka Leego, kaas oo ciidamada dowladda lagu weeraray xilli ay dib ugu laabanayeen goobihii dagaalka.

Dhacdooyinkan ayaa keenay in la isweydiiyo: Ciidamada ma waxaa loo diray hawlgal aan xogtiisa si wanaagsan loo diyaarin, mise waxaa jiray qorshe qarsoon oo lagu doonayay in lagu wiiqo awooddooda?

Dagaalkii Jameeco iyo khasaaraha ciidamada dowladda,Wararka laga helay dagaalkii 26-kii Oktoobar ayaa tilmaamay in ciidamada dowladda ay ku dhaqaaqayeen waddada Leego iyo Buurhakaba, markii weerar gaadmo ah lagu qaaday.

Wasaaradda Gaashaandhigga Soomaaliya ayaa dhinaceeda sheegtay in ciidamada dowladda ay dileen ku dhowaad 75 dagaalyahan oo Al-Shabaab ah, halka 56 kalena ay dhaawaceen. Wasaaraddu waxay xaqiijisay in weerarka loo adeegsaday gaadiid walxaha qarxa laga soo buuxiyey, balse ma aysan shaacin tiro rasmi ah oo ku saabsan khasaaraha ciidamada dowladda.

Al-Shabaab ayaa iyaduna sheegatay inay dishay boqolaal askari, ayna qabsatay gaadiid iyo hub. Sheegashooyinkaas si madax-bannaan looma xaqiijin.

Farqiga weyn ee u dhexeeya warbixinnada labada dhinac ayaa sii kordhiyey su’aalaha ku saabsan waxa dhab ahaan ka dhacay goobta dagaalka.

Maxaa keenay in dagaalka loo arko mid shaki badan leh?Waxaa jira dhowr arrimood oo keenay in dadweynaha iyo dadka falanqeeya amniga ay su’aalo ka keenaan dagaalka.

Xogta sirdoonka iyo diyaarinta hawlgalka,Su’aasha koowaad waxay tahay: ciidamadu ma haysteen xog ku filan oo ku saabsan goobta ay ku wajahan yihiin iyo awoodda Al-Shabaab ee halkaas joogtay?

Haddii kolonyo ciidan oo tiro badan ay gasho meel uu cadowgu ku diyaariyey weerar gaadmo ah, waxaa lagama maarmaan ah in la baaro xogtii sirdoonka, qiimeyntii khatarta iyo qorshihii lagu ilaalin lahaa ciidamada.

Waa in la ogaadaa in weerar gaadmo ah uusan keligiis caddayn u ahayn shirqool, balse uu muujin karo fashil dhinaca xogta iyo diyaarinta hawlgalka ah.

Sababta ciidamada loogu dhaqaaqay waddo khatar ah,Waddada isku xirta Leego iyo Buurhakaba waxay leedahay muhiimad ciidan iyo mid istaraatiiji ah. Waxay muhiim u tahay isu socodka ciidamada, sahayda iyo gaadiidka shacabka.

Haddii ciidamo ay waddadaas maraan iyagoo aan haysan ilaalin ku filan, waxaa dhalanaya su’aal ah cidda masuulka ka ahayd qorshaha dhaqdhaqaaqa iyo sababta aan loo qaadin tallaabooyin looga hortagi karay weerarka.

Khasaaraha oo aan si buuxda loo shaacin,Dowladdu waxay faahfaahin ka bixisay khasaaraha la sheegay inuu gaaray Al-Shabaab, balse muddo ayay ka gaabsatay inay si cad u sheegto khasaaraha ciidankeeda.

Arrintan waxay abuurtay shaki iyo warar is khilaafsan. Ciidanka iyo shacabka labaduba waxay xaq u leeyihiin in la helo xog rasmi ah oo ku saabsan askarta ku dhimatay, dhaawacantay ama la la’yahay.

Xiriirka dagaalka iyo khilaafka siyaasadeed ee Koonfur Galbeed,Dagaalka Leego lagama sooci karo xiisadda siyaasadeed iyo tan amni ee ka taagan deegaannada Koonfur Galbeed.

Maalmaha ka horreeyay dagaalka, waxaa jiray iska horimaadyo iyo loollan u dhexeeyay dowladda Federaalka iyo ciidamo la xiriira madaxweynihii hore ee Koonfur Galbeed, Cabdicasiis Xasan Maxamed Laftagareen.

Ciidamo taageersan Laftagareen ayaa la sheegay inay la wareegeen deegaanno muhiim ah oo gobolka Bay ka tirsan, oo ay ku jirto Buurhakaba. Dowladda Federaalka ayaa dhinaceeda ku eedeysay Al-Shabaab inay gacan ka geysatay dhaqdhaqaaqyadaas, halka dhinaca Laftagareen uu eedeymahaas beeniyey.

Sidaas darteed, Hawlgalka Banooda wuxuu lahaa laba dhinac oo muhiim ah: dagaalka ka dhanka ah Al-Shabaab iyo isku dayga lagu xaqiijinayo awoodda dowladda ee deegaannada ay ka jireen khilaafaadka siyaasadeed iyo kuwa ciidan.

Halkaas ayay ka dhalanayaan su’aalaha ku saabsan in khilaafka siyaasadeed uu saameyn ku yeeshay go’aannada amni iyo sida loo maamulay hawlgalka.

Si kastaba ha ahaatee, ma jiro caddeyn la xaqiijiyey oo muujinaysa in dagaalka si ula kac ah loogu abaabulay in ciidamada dowladda lagu khasaaro.

Weerarkii labaad ee agagaarka Leego: Maxaa dhacay 8-dii Nofeembar?Arrin kale oo sii kordhisay shakiga ayaa ahayd weerar ka dhacay agagaarka Leego 8-dii Nofeembar.

Weerarkan labaad wuxuu dhalinayaa su’aal kale: maxaa sababay in ciidamo hore dagaal uga soo laabtay ay mar kale galaan goob khatarteeda amni aan si buuxda loo xaqiijin?

Jawaabta su’aashaas waxay ku jirtaa baaritaanka qorshaha dhaqdhaqaaqa ciidamada, xogta laga hayey cadowga iyo cidda bixisay amarka hawlgalka.

Sheekada diyaaradaha Turkiga iyo eedeymaha weerarka cirka,Dagaalkii Jameeco kaddib waxaa baraha bulshada iyo warbaahinta qaarkood lagu faafiyey sheegashooyin la xiriiray in diyaarado dagaal ama diyaaradaha aan duuliyaha lahayn ee Turkiga ay si khaldan u beegsadeen ciidamo Soomaaliyeed.

Xafiiska Amniga Qaranka ee Soomaaliya ayaa 28-kii Oktoobar beeniyey eedeymaha sheegaya in diyaaradaha Turkiga ay duqeeyeen ciidamada dowladda.

Dowladdu waxay sheegtay inaysan jirin dhacdo ay diyaaradaha Turkiga si khaldan ugu weerareen ciidamada Soomaaliya, iyadoo xustay in xiriirka milatari ee labada dal uu ku dhisan yahay iskaashi amni iyo la-dagaallanka Al-Shabaab.

Sidaas darteed, sheegashada weerarka cirka looma qaadan karo xaqiiqo la xaqiijiyey. Waxaase weli muhiim ah in si cad loo sharaxo wixii ka dhacay goobta dagaalka, gaar ahaan khasaaraha ciidamada iyo burburka gaadiidka.

Shirqool ma ahaa mise fashil ciidan?Marka la isku geeyo dhacdooyinka, waxaa jira saddex aragtiyood oo mudan in la baaro.

Aragtida koowaad waa in dagaalku ahaa weerar gaadmo ah oo Al-Shabaab si wanaagsan u qorshaysay, iyadoo ka faa’iidaysatay xogta iyo nuglaanta ciidamada dowladda.

Aragtida labaad waa in uu jiray fashil dhinaca sirdoonka, hoggaaminta iyo qorsheynta hawlgalka ah, taas oo ciidamada gelisay xaalad ay ku adkaatay inay iska difaacaan weerarka.

Aragtida saddexaad waa tuhunka siyaasadeed ee sheegaya in loollanka Koonfur Galbeed uu saameyn ku yeeshay hawlgalka, isla markaana ay dhici karto in go’aanno aan si buuxda u waafaqsanayn baahida amni la qaatay.

Laakiin aragtida saddexaad waxay u baahan tahay caddeymo adag. Waxaa loo baahan yahay amarro ciidan, xogta sirdoonka, warbixinnada goobta dagaalka iyo baaritaan lagu ogaado cidda qaadatay go’aannada muhiimka ah.

Maxaa la gudboon dowladda Soomaaliya?Dowladda Federaalka Soomaaliya waxaa saaran mas’uuliyad ah inay shacabka iyo ciidamada siiso jawaabo cad.

The post Dagaalkii Leego: Shirqool miyuu ahaa mise fashil ciidan oo ka dhashay qorshe dagaal oo aan si wanaagsan loo diyaarin? appeared first on Kaab TV.

Khalid ayaa maxkamadda la horgeeyay Khamiistii, 12-kii Nofeembar 2026, kaddib markii la xiray 27-kii Oktoobar, xilli uu isku diyaarinayay inuu safar ugu baxo magaalada Daarusalaam ee dalka Tanzania.

Baaritaanno ay sameeyeen saraakiisha Waaxda Dambi-baarista Kenya (DCI), iyagoo kaashanaya hay’adaha socdaalka iyo adeegyada muwaadiniinta, ayaa lagu sheegay inay heleen caddeymo ay ku saleeyeen dacwadaha loo soo jeediyay.

Eedeymaha waxaa ka mid ah inuu Kenya ku joogay si sharci-darro ah, inuu si ula kac ah u isticmaalay kaar aqoonsi ay ku jiraan xog been ah, iyo inuu sameeyay dukumentiyo been abuur ah si uu ku helo baasaboorka Kenya iyo ruqsad ku-meel-gaar ah.

Khalid Ali Tahir ayaa iska fogeeyay dhammaan afarta dacwadood ee lagu soo oogay.

Maxkamaddu waxay siisay dammaanad lacageed oo dhan 400,000 oo shilinka Kenya ah, iyadoo sidoo kale ku amartay inuu keeno laba qof oo Kenyan ah oo dammaanad-qaadayaal ah.

Labada qof ayaa laga doonayaa inay keenaan warqado caddeyn ah oo ay ka soo saaraan madaxda deegaanka ay ka soo jeedaan.

Sidoo kale, maxkamaddu waxay amartay inuu dhiibo dhammaan baasaboorrada uu haysto, iyadoo la hakiyay dukumentiyada la xiriira kiiska inta ay dacwaddu socoto.

Maxkamaddu waxay kiiska dib ugu dhigtay 25-ka Nofeembar 2026, markaas oo la qorsheeyay in la guda galo dhageysiga hordhaca ah.

Waaxda Dambi-baarista Kenya ayaa sheegtay inay sii wadi doonto baaritaannada iyo dacwad-oogista dadka lagu tuhmo inay si khiyaano ah ku helaan ama u isticmaalaan dukumentiyada dowladda Kenya.

Kiiskan ayaa mar kale muujinaya sida hay’adaha Kenya ay ula socdaan arrimaha dukumentiyada aqoonsiga iyo baasaboorrada, gaar ahaan kiisaska la xiriira helitaanka dukumentiyada dowladda iyadoo la adeegsanayo xog aan sax ahayn.

The post Muwaadin Soomaali ah oo Kenya lagu soo oogay afar dacwadood oo dukumenti been abuur ah la xiriira appeared first on Kaab TV.

Dowladaha ugu waaweyn ee saameynta ku leh Soomaaliya waxaa ka mid ah Turkiga, Imaaraadka Carabta, Sacuudiga, Masar, Itoobiya, Israa’iil, Qatar, Mareykanka iyo Shiinaha. Dalalkan waxay ku kala duwan yihiin danaha ay ka leeyihiin Soomaaliya iyo qaabka ay u raadinayaan saameynta.

Turkiga ayaa ka mid ah dowladaha sida weyn ugu dhex jira arrimaha Soomaaliya, isagoo Dowladda Federaalka kala shaqeeya dhinacyada amniga, tababarka ciidamada, dhaqaalaha iyo horumarinta kaabayaasha dhaqaalaha.

Turkiga wuxuu Muqdisho ku leeyahay xarunta tababarka ciidamada ee TURKSOM, wuxuuna sidoo kale heshiisyo kala duwan la galay Soomaaliya oo la xiriira iskaashiga difaaca iyo amniga badda.

Dhanka kale, Imaaraadka Carabta ayaa muddo dheer dano dhaqaale iyo amni ku lahaa Soomaaliya. Shirkadda DP World ayaa maalgashi ku leh dekedda Berbera, halka Imaaraadku xiriir la leeyahay maamullada Puntland iyo Jubbaland.

Khilaafka Muqdisho iyo Abu Dhabi ayaa sii xoogaystay kadib markii Dowladda Federaalka Soomaaliya ay ku dhawaaqday joojinta heshiisyadii iskaashi ee ay la lahayd Imaaraadka. Tallaabadaas ayaa dhalisay su’aalo ku saabsan mustaqbalka xiriirka labada dhinac iyo saameynta ay ku yeelan karto siyaasadda gudaha Soomaaliya.

Sacuudi Carabiya ayaa sidoo kale danaynaya Soomaaliya, gaar ahaan amniga Badda Cas iyo Gacanka Cadmeed.

Khilaafka u dhexeeya Sacuudiga iyo Imaaraadka ee ka dhashay arrimaha Yemen ayaa saameyn ku yeeshay tartanka siyaasadeed ee Geeska Afrika. Labada dal oo hore u ahaa xulafo ayaa hadda ku kala aragti duwan arrimo dhowr ah oo gobolka ka jira.

Soomaaliya waxay muhiim u tahay Sacuudiga sababo la xiriira halka ay ku taallo iyo kaalinta ay ku leedahay amniga marinnada ganacsiga caalamiga ah.

Masar ayaa xiriir dhow la leh Dowladda Federaalka Soomaaliya, gaar ahaan dhinacyada iskaashiga milatari iyo amniga.

Khilaafka muddada dheer u dhexeeya Masar iyo Itoobiya ee ku saabsan biyaha webiga Niilka iyo biyo-xireenka Itoobiya ayaa qeyb ka ah sababaha ay Qaahira muhiimad u siiso Soomaaliya.

Itoobiya dhankeeda waxay danaynaysaa inay hesho marin-badeed, maadaama aysan lahayn xeeb u gaar ah. Arrintan ayaa xiisad dhalisay markii ay Itoobiya heshiis is-afgarad la gashay Somaliland bishii Janaayo 2024.

Dowladda Federaalka Soomaaliya ayaa heshiiskaas ka hortimid, iyadoo ku tilmaantay mid xadgudub ku ah madax-bannaanida iyo midnimada dhuleed ee dalka.

Turkiga ayaa markii dambe dhex-dhexaadiyay Soomaaliya iyo Itoobiya, waxaana ka dhashay Baaqa Ankara ee Diseembar 2024, kaas oo labada dal ku muujiyeen inay muhiim tahay in khilaafaadka lagu xalliyo wadaxaajood.

Aqoonsigii ay Israa’iil siisay Somaliland bishii Diseembar 2025 ayaa furay bog cusub oo muran diblomaasiyadeed ka dhex abuuray Soomaaliya iyo dalal kale.

Dowladda Federaalka Soomaaliya ayaa tallaabadaas si adag uga hortimid, iyadoo ku adkeysanaysa in Somaliland ay qeyb ka tahay dhulka Soomaaliya.

Dhanka kale, Somaliland waxay rajaynaysaa in aqoonsiga Israa’iil uu dhiirrigeliyo dalal kale inay iyaguna aqoonsadaan.

Israa’iil waxay danaynaysaa goobta istaraatiijiga ah ee Somaliland, gaar ahaan xeebaha u dhow Gacanka Cadmeed iyo marinka Baabul-Mandab, oo muhiim u ah amniga Badda Cas iyo maraakiibta ganacsiga.

Qatar ayaa ka mid ah dowladaha xiriirka dhow la leh Dowladda Federaalka Soomaaliya. Iskaashigeedu wuxuu ku saabsan yahay arrimaha diblomaasiyadda, dhaqaalaha iyo amniga.

Eritrea waxay iyaduna xiriir amni iyo mid siyaasadeed la leedahay Soomaaliya, iyadoo danaynaysa xaaladda gobolka iyo amniga Badda Cas.

Jabuuti ayaa door muhiim ah ku leh arrimaha Geeska Afrika, gaar ahaan diblomaasiyadda iyo dadaallada lagu xoojinayo xiriirka dowladaha gobolka. Waxay sidoo kale muhiim u tahay marinnada ganacsiga iyo amniga Gacanka Cadmeed.

Mareykanka ayaa Soomaaliya u arka dal muhiim u ah la-dagaallanka Al-Shabaab iyo sugidda amniga Geeska Afrika.

Washington waxay taageertaa ciidamada Soomaaliya, waxayna door ku leedahay howlgalada amniga iyo iskaashiga sirdoonka.

Shiinaha dhankiisa wuxuu danaynayaa ganacsiga, maalgashiga iyo xiriirka dhaqaale ee gobolka. Sidoo kale, wuxuu muhiimad gaar ah siiyaa amniga marinnada badda iyo isku xirka ganacsiga caalamiga ah.

Labada dal waxay leeyihiin dano caalami ah oo ka baxsan Soomaaliya, balse goobta istaraatiijiga ah ee dalka ayaa ka dhigaysa meel muhiim u ah tartankooda.

Loollanka dowladaha shisheeye wuxuu kusoo beegmayaa xilli Soomaaliya ay ka jiraan khilaafaad siyaasadeed oo la xiriira dastuurka, doorashooyinka iyo xiriirka dowladda federaalka iyo maamullada xubnaha ka ah federaalka.

Puntland iyo Jubbaland ayaa khilaaf kala dhexeeyaa dowladda dhexe, halka muranka Somaliland uu weli yahay mid ka mid ah caqabadaha ugu waaweyn ee hortaagan midnimada siyaasadeed ee dalka.

Xaaladdan ayaa keeni karta in dowladaha shisheeye ay xiriirro kala duwan la yeeshaan dhinacyada siyaasadda Soomaaliya, taas oo sii adkeyn karta dadaallada lagu gaarayo heshiis qaran.

The post Dowladaha ku loollamaya saameynta Soomaaliya sannadka 2026 appeared first on Kaab TV.

Kulanka oo uu shir-guddoominayay taliyaha guutada 46-aad ee ciidamada AUSSOM, Gaashaanle Sare Saul Nabimanya, ayaa diiradda lagu saaray xoojinta iskaashiga ciidamada, maamulka iyo bulshada deegaanka, si loo adkeeyo nabadda loona xaqiijiyo amniga.

Guddoomiyaha degmada Afgooye, Saciid Cabdullaahi Hiraabe, ayaa bogaadiyay doorka ciidamada Uganda ee qeybta ka ah howlgalka AUSSOM, isaga oo ku ammaanay kaalintooda ku aaddan sugidda amniga deegaanka.

Waxa uu sidoo kale carrabka ku adkeeyay muhiimadda ay leedahay wada-shaqeynta hay’adaha dowladda, ciidamada Midowga Afrika iyo shacabka deegaanka, si loo helo amni waara.

Gaashaanle Sare Saul Nabimanya ayaa uga mahadceliyay ciidamada xoogga dalka Soomaaliyeed, booliska iyo shacabka deegaanka wada-shaqeynta ay kala leeyihiin dadaallada lagu sugayo amniga laguna wajahayo Al-Shabaab.

Waxa uu tilmaamay in iskaashiga u dhexeeya ciidamada iyo bulshada uu muhiim u yahay guusha howlgalka amni ee ka socda Soomaaliya.

Taliyaha booliska deegaanka Carbiska, Laba Xidigle Maxamed Cali, ayaa xusay taageerada AUSSOM ee dhinaca ogaanshaha iyo ka sifeynta miinooyinka dhulka lagu aaso iyo walxaha qarxa ee macmalka ah (IEDs) ee gobolka Shabeellaha Hoose.

Waxa uu ku baaqay in la sii xoojiyo wada-shaqeynta ciidamada ammaanka iyo bulshada, si looga hortago khataraha ka imaan kara walxaha qarxa ee lagu aaso waddooyinka iyo goobaha ay dadku isticmaalaan.

Odayaasha dhaqanka ee kulanka ka qeybgalay ayaa dhankooda ballanqaaday inay sii wadi doonaan taageerada dadaallada lagu xaqiijinayo nabadda iyo xasilloonida deegaanka.

Kulanka waxaa sidoo kale ka qeybgalay taliyaha guutada 49-aad ee AUSSOM, Gaashaanle Sare Gaston Mugarura, saraakiil milatari iyo xubno ka socday bulshada deegaanka.

Kulamadan ayaa qeyb ka ah dadaallada AUSSOM ee lagu xoojinayo xiriirka ciidamada iyo shacabka, iyadoo la doonayo in maamulka deegaanka, ciidamada ammaanka iyo bulshada ay yeeshaan iskaashi joogto ah.

Kulanka Afgooye iyo Carbiska ayaa muujinaya muhiimadda ay leedahay in amniga aan lagu koobin howlgal militari oo keliya, balse lagu daro taageerada bulshada, xog-wadaagga iyo wada-shaqeynta hay’adaha amniga.

The post AUSSOM iyo maamulka Afgooye oo ka wada hadlay xoojinta amniga deegaanka Carbiska appeared first on Kaab TV.

Wararka laga helayo goobta ayaa sheegaya in dabku uu si gaar ah uga kacay xarun ganacsi oo lagu magacaabo Saddex Shanaad, taas oo lagu iibiyo qalabka gaadiidka iyo agabka Spare Parts-ka. Dabku markii dambe ayuu ku fiday goobo kale oo ganacsi oo ku dhowaa xarunta uu markii hore ka bilowday.

Milkiilaha xarunta uu dabku ka kacay ayaa warbaahinta u sheegay in dabka uu ka dhashay koronto, isaga oo tilmaamay in markii uu dabku bilowday ay adkaatay in la xakameeyo, taasina ay sababtay inuu ku faafo hantida ganacsiga.

Ganacsatada ay dhibaatadu saameysay ayaa wajahaya khasaare dhaqaale oo culus. Milkiilaha xarunta Saddex Shanaad ayaa sheegay in hantida ku gubatay goobta ay qiimaheedu gaari karto nus milyan oo doollar, isaga oo xusay in goobta ay yaalleen mootooyin cusub iyo kuwo hore loo isticmaalay.

Waxaa sidoo kale gubtay agab ganacsi oo kala duwan, qalabka lagu dayactiro mootooyinka iyo alaabo kale oo ganacsatadu ku tiirsanaayeen.

Qaar ka mid ah ganacsatada ayaa cabasho ka muujiyay waqtiga uu qaatay gurmadka dab-demiska. Milkiilaha xarunta uu dabku ka kacay ayaa sheegay in gurmadku soo daahay, taas oo uu ku tilmaamay sabab ka mid ah waxyaabihii keenay in dabku sii xoogeysto.

Dhanka kale, gaadiidka dab-demiska ayaa markii dambe gaaray goobta, iyaga oo isku dayay inay xakameeyaan dabka kana hortagaan inuu ku sii faafo xarumaha kale ee ganacsiga.

Ciidamo ka tirsan kuwa ammaanka dowladda ayaa gaaray Isgoyska Tarabuunka, halkaas oo ay ka sameeyeen sugidda amniga iyo xakamaynta isu-socodka dadka iyo gaadiidka.

Tallaabadan ayaa timid iyadoo laga cabsi qabay in goobaha ganacsi ee dabku saameeyay ay ka dhacaan falal amni-darro ama boob loo geysto hantida ganacsatada.

Ilaa hadda lama hayo tiro rasmi ah oo ku saabsan dadka waxyeelladu soo gaartay, mana cadda in ay jiraan dhaawacyo ama dhimasho ka dhalatay dhacdadan.

Dabka ka kacay Tarabuunka ayaa mar kale soo celinaya walaaca laga qabo badbaadada xarumaha ganacsiga ee magaalada Muqdisho, gaar ahaan goobaha ay ku badan yihiin alaabaha si fudud u guban kara.

The post Dab xooggan oo baabi’iyey xarumo ganacsi oo ku yaalla Tarabuunka appeared first on Kaab TV.

Booqashadan ayaa timid kaddib markii ciidamada Dowladda Federaalka Soomaaliya ay la wareegeen amniga Baraawe, oo ah xarunta maamulka Koonfur Galbeed, kaddib bixitaankii ciidamada Uganda ee halkaas ku sugnaa.

Socdaalka Aadan Madoobe ayaa u muuqda mid lagu muujinayo taageerada maamulka Koonfur Galbeed uu siinayo ciidamada dowladda, xilli ay socdaan isbeddello la xiriira wareejinta mas’uuliyadda amniga ee goobihii ay hore uga howlgeli jireen ciidamada Midowga Afrika.

Intii uu ku sugnaa magaalada Baraawe, Sheekh Aadan Madoobe ayaa kulan la qaatay saraakiisha iyo cutubyada ciidamada ee ku sugan magaalada, isagoo kula dardaarmay inay si buuxda u gutaan waajibaadkooda amni.

Wuxuu ciidamada ku boorriyey inay ilaaliyaan nafta, hantida iyo sharafta shacabka, isla markaana ay dhowraan hantida guud iyo tan gaarka ah.

Sidoo kale, wuxuu carrabka ku adkeeyey muhiimadda ay leedahay in ciidamada ay muujiyaan anshax, feejignaan iyo masuuliyad ciidan, kana fogaadaan fal kasta oo wax u dhimaya kalsoonida ay bulshada ku qabto hay’adaha amniga.

Hoggaamiyaha Koonfur Galbeed ayaa sheegay in xiriirka wanaagsan ee ciidamada iyo shacabka uu muhiim u yahay xaqiijinta amni iyo xasillooni waarta.

Baraawe ayaa ka mid ah magaalooyinka muhiimka u ah maamulka Koonfur Galbeed, waxaana muddo ka howlgeli jiray ciidamo ka tirsan howlgalka Midowga Afrika.

Ka bixitaanka ciidamada Uganda iyo la wareegidda ciidamada dowladda ee amniga magaalada ayaa Baraawe gelinaya marxalad cusub oo la xiriirta mas’uuliyadda sugidda amniga.

Arrintan ayaa qayb ka ah isbeddelka guud ee ka socda Soomaaliya, iyadoo ciidamada dalka laga doonayo inay si tartiib ah ula wareegaan goobaha ay ka baxayaan ciidamada shisheeye.

Aadan Madoobe ayaa ciidamada ku boorriyey inay xaqiijiyaan in Baraawe ay noqoto magaalo ay shacabka si xor ah uga wadan karaan hawlahooda nololeed, ganacsi iyo dhaqaale, iyagoo aan ka cabsi qabin amni darrada.

Mid ka mid ah qodobada uu hoggaamiyaha Koonfur Galbeed xoogga saaray ayaa ahaa in ciidamada ammaanku ay xiriir wanaagsan la yeeshaan dadka deegaanka.

Wuxuu tilmaamay in wada-shaqeynta shacabka iyo ciidamada ay laf-dhabar u tahay sugidda amniga, maadaama bulshada deegaanka ay door muhiim ah ku leedahay xog-wadaagga iyo ka hortagga falalka amni darrada.

Dardaarankaasi wuxuu ku soo aadayaa xilli ciidamada dowladda ay wajahayaan masuuliyad dheeraad ah oo ku saabsan ilaalinta magaalada iyo deegaannada ku dhow.

Booqashada Sheekh Aadan Madoobe waxaa ku weheliyey Wasiir Ku-xigeenka Wasaaradda Caddaaladda ee Dowladda Federaalka, Taliye Ku-xigeenka Ciidanka Xoogga Dalka Soomaaliyeed, wasiirro ka tirsan maamulka Koonfur Galbeed iyo Agaasimaha Guud ee Madaxtooyada maamulka.

Ka qaybgalka mas’uuliyiintan ayaa muujinaya in la wareegidda amniga Baraawe ay tahay arrin ay ku lug leeyihiin hay’adaha dowladda Federaalka iyo maamulka Koonfur Galbeed.

Inkastoo ciidamada dowladda ay la wareegeen amniga magaalada, haddana waxaa muhiim ah in la ogaado sida ay u sii wadi doonaan sugidda amniga, gaar ahaan marka la eego baahida loo qabo sahay, gaadiid, qalab iyo taageero joogto ah.

Sidoo kale, waxaa muhiim ah in ciidamada cusub ay ilaaliyaan kalsoonida shacabka, isla markaana ay awoodaan inay ka hortagaan weerarro iyo dhaqdhaqaaq kasta oo khatar ku ah magaalada.

Booqashada Aadan Madoobe ayaa sidaas darteed ku soo aadeysa xilli muhiim u ah mustaqbalka amniga Baraawe iyo guud ahaan qorshaha ay Soomaaliya kula wareegayso masuuliyadda amnigeeda.

The post Aadan Madoobe oo Baraawe ku kormeeray ciidamada la wareegay amniga magaalada appeared first on Kaab TV.

Fariisimaha Sabid iyo Caanoole, Bariire, Awdheegle iyo Buulo-Gaduud ayaa ka mid ah goobaha istaraatiijiga ah ee ku yaalla gobolka Shabeellaha Hoose, kuwaas oo muhiim u ah isku xirka deegaannada koonfurta iyo caasimadda Muqdisho.

Ka bixitaanka ciidamada Uganda ayaa sare u qaaday su’aalaha ku saabsan cidda si buuxda ula wareegi doonta fariisimahaas, awoodda ciidamada Soomaaliya ee difaacooda iyo sida looga hortagi karo in Al-Shabaab ay ka faa’iidaysato isbeddelka amni ee socda.

Fariisimaha Sabid iyo Caanoole, Bariire, Awdheegle iyo Buulo-Gaduud ayaa ku yaalla dhul muhiim u ah dhaqdhaqaaqa ciidamada iyo isku socodka deegaannada gobolka Shabeellaha Hoose.

Gobolkan ayaa muddo dheer ahaa goob ay ka dhaceen dagaallo u dhexeeya ciidamada dowladda Soomaaliya, kuwa Midowga Afrika iyo Al-Shabaab.

Muhiimadda goobahan kuma koobna oo keliya difaaca magaalooyinka ay ku yaallaan, balse waxay sidoo kale la xiriirtaa ilaalinta waddooyinka iyo marinnada isku xira Muqdisho iyo deegaannada kale ee koonfurta dalka.

Warbixin ay baahisay Associated Press ayaa sheegtay in howlgalka AUSSOM uu qorsheynayo inuu ciidamada ka beddelo afar fariisin oo ay Uganda banneyneyso, kuwaas oo kala ah Sabid-Anole, Bariire, Awdheegle iyo Buulo-Gaduud, si looga hortago in Al-Shabaab ay ka faa’iidaysato meel bannaan oo amni.

Khabiirka amniga gobolka Samira Gaid ayaa iyaduna ka digtay muhiimadda ay deegaannada ku dhow Muqdisho, gaar ahaan Shabeellaha Hoose iyo goobaha buundooyinka muhiimka ah, u leeyihiin difaaca caasimadda.

Aragtideeda ayaa tilmaamaysa in isbeddel kasta oo ku yimaada joogitaanka ciidamada ee deegaannadaas uu u baahan yahay qorshe amni oo si wanaagsan loo diyaariyay.

Militariga Uganda ayaa 2-dii Nofeembar 2026 ku dhawaaqay in la bilaabay qorshe tartiib-tartiib ah oo ciidamadooda looga saarayo Soomaaliya.

Sida lagu sheegay bayaanka militariga Uganda, ciidamadii ugu horreeyay ee ku jiray heshiiska laba geesoodka ah ee kala dhexeeya dowladda Soomaaliya ayaa dib ugu laabtay dalkooda, halka qorshaha guud ee ka bixitaanka dhammaan ciidamada Uganda, oo ay ku jiraan kuwa AUSSOM, la doonayo in la soo gabagabeeyo dhammaadka sannadka 2027.

Warbixinnada AP iyo Reuters ayaa xaqiijiyay bilowga ka bixitaanka iyo waqtiga kama dambaysta ah ee Uganda sheegtay.

Waxaa muhiim ah in la kala saaro labada qaybood ee ciidamada Uganda: kuwa ku jooga Soomaaliya heshiis laba geesood ah iyo kuwa qaybta ka ah howlgalka Midowga Afrika ee AUSSOM. Ka bixitaanka hadda socda ma aha in dhammaan ciidamada Uganda ay hal mar dalka ka baxayaan.

Ciidamada Soomaaliya oo la filayo inay la wareegaan masuuliyadda amniga

Dowladda Soomaaliya ayaa sheegtay in ciidamada xoogga dalka ay diyaar u yihiin inay la wareegaan goobaha ay banneeyaan ciidamada shisheeye.

Taliyaha ciidamada xoogga dalka, Maxamed Cali Bariise, ayaa sheegay in qorshaha wareejinta fariisimaha horay loo sii diyaariyay.

Hase yeeshee, su’aasha muhiimka ah ayaa ah in qorshahaasi uu leeyahay ciidamo ku filan, gaadiid, sahay, hub iyo taageero joogto ah oo ay ku sugi karaan goobahaas.

La wareegidda fariisin ciidan ma aha oo keliya in calanka Soomaaliya laga taago goobta, balse waxay u baahan tahay awood lagu difaaco, lagu ilaaliyo waddooyinka, laguna sameeyo hawlgallo joogto ah oo ka hortaga weerarrada Al-Shabaab.

Sidaas darteed, guusha wareejinta waxay ku xirnaan doontaa diyaar-garowga ciidamada, joogtaynta saadka iyo isku-duwidda ciidamada dowladda iyo kuwa AUSSOM.

Mid ka mid ah caqabadaha horyaalla howlgalka AUSSOM ayaa ah dhaqaale yari saamayn ku yeelatay sahayda, gaadiidka iyo awoodda hawlgallada.

Dhibaatadan ayaa imanaysa xilli ciidamada Midowga Afrika ay isku diyaarinayaan inay la wareegaan fariisimo ay ka baxayaan ciidamada Uganda, taas oo u baahan qorshe hawlgal, shaqaale iyo dhaqaale ku filan.

Warbixinta Associated Press ayaa tilmaantay in dhaqaale xumida iyo awoodda ciidamada Soomaaliya ay ka mid yihiin arrimaha walaaca ku haya qorshaha kala-guurka amniga.

Haddii taageerada saadka iyo gaadiidka ay yaraato, waxaa adkaan karta in ciidamada jooga fariisimaha fog ay helaan gurmad degdeg ah iyo sahay joogto ah.

Su’aasha ugu weyn ee taagan ayaa ah sida Al-Shabaab uga falcelin karto ka bixitaanka ciidamada Uganda iyo isbeddelka lagu sameynayo fariisimaha koonfurta Soomaaliya.

Kooxda Al-Shabaab ayaa muddo dheer dagaal kula jirtay dowladda Soomaaliya iyo ciidamada taageera, waxayna isku daydaa inay dib u hesho deegaanno ay hore uga baxday.

Khabiirrada amniga ayaa ka digaya in haddii wareejinta fariisimaha aan si wanaagsan loo maareyn, ay dhici karto in kooxdaasi isku daydo inay cadaadis saarto goobaha ay ciidamada ka baxayaan ama waddooyinka muhiimka ah.

Hase yeeshee, khatartaasi ma aha natiijo la hubo. Waxay ku xirnaan doontaa sida ay ciidamada Soomaaliya iyo AUSSOM u maareeyaan kala-guurka, iyo in la helo joogitaan ciidan oo aan kala go’ lahayn.

Ka bixitaanka Uganda wuxuu Soomaaliya gelinayaa marxalad muhiim ah oo la xiriirta masuuliyadda amniga dalka.

Muqdisho iyo deegaannada ku dhow waxay u baahan yihiin in la ilaaliyo marinnada muhiimka ah, waddooyinka isku xira gobollada iyo goobaha ay ciidamada ku leeyihiin saldhigyada istaraatiijiga ah.

Waxaa sidoo kale muhiim ah in dowladda Federaalka, maamulka gobolka iyo ciidamada ammaanka ay yeeshaan qorshe mideysan oo ku saabsan ilaalinta deegaannada la wareegayo.

Haddii ciidamada Soomaaliya ay awoodaan inay si joogto ah u sugaan fariisimahaas, kala-guurku wuxuu qayb ka noqon karaa qorshaha ay dalka kula wareegayaan masuuliyadda amnigiisa. Haddii se ay dhacdo in fariisimaha qaarkood ay waayaan ciidan iyo taageero ku filan, waxaa kordhi kara fursadaha ay kooxaha hubeysan uga faa’iidaysan karaan xaaladda.

The post Ka bixitaanka Uganda iyo walaaca amniga Muqdisho: Afarta fariisin ee istaraatiijiga ah appeared first on Kaab TV.

War-saxaafadeed ay soo saartay Madaxtooyada ayaa lagu sheegay in ay weli socdaan xiriirrada lala leeyahay dhinacyada la casuumay, isla markaana lagu jiro diyaar-garowgii ugu dambeeyay ee gogosha wadatashiga.

Madaxtooyadu waxay muujineysaa in qorshaha kulanka uusan hakad gelin, inkastoo xaaladda siyaasadeed ay weli cakiran tahay, isla markaana aan la hubin in dhammaan dhinacyada muhiimka ah ay ka soo qaybgeli doonaan.

Gogoshan ayaa markii hore loo qorsheeyay inay Muqdisho ka dhacdo muddada u dhexeysa 14-ka ilaa 18-ka Nofeembar, iyadoo looga gol leeyahay in dhinacyada siyaasadda ay ka wada hadlaan arrimaha doorashooyinka federaalka iyo khilaafaadka siyaasadeed ee dalka.

Dhinacyada ugu waaweyn ee laga sugayay inay ka qaybgalaan gogosha ayaa waxaa ka mid ah Golaha Mustaqbalka Soomaaliyeed, oo ay ku mideysan yihiin Puntland, Jubbaland iyo Madasha Samatabixinta Qaranka.

Wararka la xiriira qorshaha kulanka ayaa sheegaya in madaxda Puntland iyo Jubbaland aysan diyaar u ahayn inay ka qaybgalaan gogosha qaabka hadda loo diyaariyay, halka Madasha Samatabixinta ay iyaduna muujisay mowqif ka duwan kan Madaxtooyada.

Madaxweynihii hore ee Soomaaliya Maxamed Cabdullaahi Farmaajo ayaa sidoo kale shuruudo ka muujiyay ka qaybgalka wada-hadallada, isagoo ku adkeystay in geeddi-socodku noqdo mid loo dhan yahay, kalsooni siyaasadeedna lagu dhiso.

Xisbiga Nabad iyo Nolol ayaa 12-kii Nofeembar beeniyay warar sheegayay in Farmaajo uu ka qaybgalay kulan wadajir ah oo ay yeesheen dowladda iyo mucaaradka, wuxuuna sheegay in fariin Madaxweyne Xasan Sheekh loo geeyay Farmaajo ay la xiriirtay gogosha la qorsheeyay.

Ku adkeysiga Madaxtooyada ee qabsoomidda gogosha ayaa muujinaya in dowladda Federaalka ay dooneyso in kulanka uu qabsoomo, xitaa iyadoo ay jiraan dhinacyo muhiim ah oo aan weli oggolaan ka qaybgalka.

War-saxaafadeedka Madaxtooyada ee sheegaya in xiriirrada dhinacyada la casuumay ay socdaan ayaa sidoo kale muujinaya in albaabka wada-hadalku weli furan yahay.

Hase yeeshee, su’aasha taagan ayaa ah in xiriirradaasi ay horseedi doonaan isbeddel ku yimaada mowqifyada dhinacyada diidan ka qaybgalka, iyo in dowladda ay aqbali doonto shuruudaha ay mucaaradku ku xireen wada-hadallada.

Gogosha Wadatashiga Qaran ayaa ku soo aadeysa xilli dalka uu wajahayo khilaaf siyaasadeed oo xooggan, kaas oo salka ku haya hannaanka doorashooyinka, wax-ka-beddelka dastuurka iyo heshiiska laga doonayo in laga gaaro mustaqbalka siyaasadeed ee Soomaaliya.

Dowladda Federaalka ayaa ku doodaysa in loo baahan yahay in la sii ambaqaado geeddi-socodka doorashooyinka tooska ah, halka mucaaradka iyo qaar ka mid ah maamul-goboleedyada ay ku adkeysanayaan in arrimahaas lagu gaaro heshiis siyaasadeed oo loo dhan yahay.

Kala aragti duwanaanshahan ayaa sababay in gogosha uu Xasan Sheekh ku baaqay ay wajahdo caqabado ka hor inta aysanba furmin.

Waxaa sidoo kale muhiim ah in la ogaado in gogol wadatashi oo aanay ka qaybgelin dhinacyada ugu waaweyn ee khilaafku ka dhexeeyo ay adkaan karto inay soo saarto heshiis siyaasadeed oo dhammaan dhinacyadu aqbalaan.

Maxaa dhici kara haddii gogoshu furanto iyadoo mucaaradku maqan yihiin?
Haddii dowladda Federaalka ay maanta furto gogosha iyadoo aanay joogin madaxda Puntland, Jubbaland iyo qaybaha muhiimka ah ee mucaaradka, waxaa dhalan kara su’aalo la xiriira matalaadda iyo sharciyadda siyaasadeed ee natiijada kulanka.

Dowladdu waxay u arki kartaa qabsoomidda kulanka tallaabo lagu muujinayo in dadaallada wada-hadalku socdaan, halka dhinacyada ka maqan ay ku doodi karaan inaan la helin hannaan ay ku qanacsan yihiin.

Dhanka kale, haddii Madaxtooyada iyo dhinacyada mucaaradku ku guuleystaan inay heshiis ka gaaraan shuruudaha wada-hadalka, gogoshu waxay noqon kartaa fursad lagu yareeyo khilaafka siyaasadeed ee dalka.

The post Villa Soomaaliya oo ku adkeysaneysa gogosha, mucaaradka iyo madaxda Puntland iyo Jubbaland oo ka maqan appeared first on Kaab TV.